GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG
ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
TỔ CHỨC - HÀNH CHÍNH - QUẢN TRỊ
TIN TỨC SỰ KIỆN
- Liên kết
- Thống kê truy cập
Đang truy cập :
00050
•Thành viên online : 00000
•Máy chủ tìm kiếm : 00007
•Khách viếng thăm : 00043
Hôm nay :
04607
Tháng hiện tại
: 360496
Tổng lượt truy cập : 5732729
- Nghiên cứu khoa học
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM TRONG KỶ NGUYÊN MỚI
Thứ ba - 25/08/2026 10:21
Trong kỷ nguyên của hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số toàn diện như hiện nay đang đặt ra những yêu cầu đổi mới cấp thiết đối với tổ chức Công đoàn Việt Nam. Để tiếp tục khẳng định vị trí là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân, Công đoàn cần phát huy mạnh mẽ vai trò cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước và người lao động trên mọi lĩnh vực của đời sống. Việc nhận thức sâu sắc những định hướng mới này không chỉ làm sáng tỏ đường lối của Đảng trong thực tiễn, mà còn là cơ sở nền tảng trọng tâm để vận dụng, lồng ghép hiệu quả vào công tác giảng dạy chương trình Trung cấp Lý luận chính trị, góp phần bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu của thời kỳ phát triển mới.
1. Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ - dấu mốc mở đầu của tổ chức Công đoàn cách mạng Việt Nam
Dưới tác động của các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, giai cấp công nhân Việt Nam từng bước hình thành và phát triển trong các ngành khai thác mỏ, giao thông vận tải, đồn điền và công nghiệp. Bước ngoặt quan trọng của phong trào công nhân Việt Nam bắt đầu từ khi Nguyễn Ái Quốc tiếp thu và truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam, xác lập con đường cách mạng giải phóng dân tộc gắn với giải phóng giai cấp. Không chỉ khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân, Người còn đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng tổ chức công hội như một điều kiện quan trọng để tập hợp, giáo dục và tổ chức lực lượng công nhân tham gia cách mạng.
Trong tác phẩm Đường Kách mệnh (1927), Nguyễn Ái Quốc đã luận giải một cách toàn diện về mục đích, vai trò và phương thức tổ chức công hội. Người viết: “Tổ chức công hội trước là để cho công nhân đi lại với nhau cho có cảm tình; hai là để nghiên cứu với nhau; ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn bây giờ; bốn là để giữ gìn lợi quyền cho công nhân; năm là để giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới”[1]. Tư tưởng đó cho thấy ngay từ rất sớm, Nguyễn Ái Quốc không quan niệm công hội chỉ là tổ chức đấu tranh đòi quyền lợi kinh tế trước mắt mà còn là môi trường giáo dục chính trị, rèn luyện tinh thần đoàn kết, nâng cao nhận thức giai cấp và chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng. Đây cũng là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng của C. Mác, Ph. Ăngghen và V.I. Lênin về tổ chức công đoàn vào điều kiện cụ thể của Việt Nam.
Thực tiễn phát triển của phong trào công nhân cuối những năm 1920 đặt ra yêu cầu phải có một tổ chức công hội thống nhất hoạt động theo đường lối cách mạng vô sản. Ngày 28/7/1929, tại số 15 phố Hàng Nón (Hà Nội), dưới sự chỉ đạo của Đông Dương Cộng sản Đảng, Hội nghị thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh chủ trì đã được tổ chức. Đây là tổ chức công đoàn cách mạng đầu tiên của giai cấp công nhân Việt Nam, đánh dấu bước chuyển của phong trào công nhân từ đấu tranh tự phát sang đấu tranh có tổ chức dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Sự ra đời của Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ không chỉ mở đầu lịch sử tổ chức Công đoàn Việt Nam mà còn đặt nền móng cho bản chất chính trị của công đoàn cách mạng Việt Nam. Từ đây, Công đoàn trở thành tổ chức tập hợp, giáo dục và phát huy sức mạnh của giai cấp công nhân, gắn phong trào công nhân với sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Trải qua 97 năm phát triển, dù tên gọi, cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động có nhiều thay đổi, Công đoàn Việt Nam vẫn kiên định giá trị cốt lõi mà Nguyễn Ái Quốc đã xác lập trong Đường Kách mệnh: là tổ chức của người lao động, vì người lao động và đồng hành cùng sự phát triển của dân tộc.
2. Công đoàn Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng cùng cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ cơ cấu lao động, phương thức sản xuất và quan hệ lao động. Điều đó đòi hỏi tổ chức Công đoàn không chỉ tiếp tục thực hiện tốt chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động mà còn phải không ngừng đổi mới để thích ứng với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Nhận thức rõ yêu cầu đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới đã xác định xây dựng Công đoàn Việt Nam thực sự là tổ chức đại diện lớn nhất của người lao động; đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn; chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Đây là định hướng chiến lược, tạo cơ sở chính trị để Công đoàn tiếp tục phát huy vai trò trong điều kiện phát triển mới của đất nước.
Trên cơ sở đó, Luật Công đoàn năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã thể chế hóa nhiều chủ trương của Đảng về xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh. Luật tiếp tục khẳng định Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và người lao động, đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; đồng thời bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao hiệu quả đối thoại, thương lượng tập thể, mở rộng phạm vi đại diện đối với các nhóm lao động trong nền kinh tế số, lao động phi chính thức và các hình thức việc làm mới. Những quy định này tạo hành lang pháp lý quan trọng để Công đoàn đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động, lấy người lao động làm trung tâm trong mọi hoạt động.
Tiếp tục phát triển tư duy của Đảng về giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn, Văn kiện Đại hội XIV xác định xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh là nhiệm vụ chiến lược trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng, giai cấp công nhân phải là lực lượng tiên phong trong lao động sản xuất, làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất lao động và hội nhập quốc tế. Văn kiện nhấn mạnh nhiệm vụ: “Xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh về cả số lượng và chất lượng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, giác ngộ giai cấp, tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc, thực sự là giai cấp lãnh đạo sự nghiệp cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam” [2]. Đây không chỉ là định hướng phát triển của giai cấp công nhân mà còn là yêu cầu đối với tổ chức Công đoàn phải tiếp tục đổi mới, thực sự trở thành cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với người lao động; là trung tâm đoàn kết, tập hợp, bồi dưỡng, phát huy vai trò của giai cấp công nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trong bối cảnh mới, phạm vi đại diện của Công đoàn ngày càng được mở rộng, không chỉ đối với công nhân trong các nhà máy, xí nghiệp mà còn hướng tới mọi người lao động trong nền kinh tế quốc dân. Sự mở rộng này không làm thay đổi bản chất cách mạng của tổ chức Công đoàn mà khẳng định sự phát triển phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế hiện đại. Để tiếp tục phát huy truyền thống 97 năm xây dựng và trưởng thành, tổ chức Công đoàn cần thực hiện hiệu quả những định hướng lớn đã được Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam xác định. Cùng với đó, Công đoàn cần tiếp tục phát huy vai trò trong xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng; khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, nâng cao trình độ nghề nghiệp, kỹ năng số và bản lĩnh chính trị của người lao động, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Từ việc nhìn nhận rõ về vai trò toàn diện của Công đoàn, việc giảng dạy bài “Công đoàn Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế” thuộc chương trình Trung cấp Lý luận chính trị tại trường chính trị cần gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn. Giảng viên cần lồng ghép sâu sắc 5 quan điểm chỉ đạo cốt lõi của Nghị quyết 02-NQ/TW và những điểm mới của Luật Công đoàn 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), giúp học viên nhận thức rõ việc mở rộng đối tượng tập hợp lực lượng, tháo gỡ những điểm nghẽn trong quan hệ lao động hiện đại, phương pháp giảng dạy cần đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, kết hợp thảo luận nhóm qua các tình huống thực tiễn như xử lý tranh chấp lao động hay các dự án hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số phát triển kinh tế, từ đó tìm ra hướng vận dụng tại cơ sở. Đồng thời, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp chuyển tải sinh động khối lượng lớn kiến thức pháp luật, tạo không khí học tập hào hứng mà còn trực tiếp bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ học viên, đáp ứng yêu cầu năng lực của cán bộ trong kỷ nguyên mới.
Tiếp nối truyền thống cách mạng, Công đoàn Việt Nam không ngừng đổi mới, khẳng định vai trò là tổ chức đại diện, chỗ dựa tin cậy của người lao động, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Việc nhận thức thấu đáo vấn đề này là cơ sở thiết thực để vận dụng hiệu quả vào giảng dạy chương trình Trung cấp Lý luận chính trị, qua đó trực tiếp bồi dưỡng bản lĩnh, năng lực lãnh đạo và xử lý tình huống thực tiễn cho đội ngũ cán bộ, học viên tại cơ sở trong giai đoạn hiện nay.
1. Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ - dấu mốc mở đầu của tổ chức Công đoàn cách mạng Việt Nam
Dưới tác động của các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, giai cấp công nhân Việt Nam từng bước hình thành và phát triển trong các ngành khai thác mỏ, giao thông vận tải, đồn điền và công nghiệp. Bước ngoặt quan trọng của phong trào công nhân Việt Nam bắt đầu từ khi Nguyễn Ái Quốc tiếp thu và truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam, xác lập con đường cách mạng giải phóng dân tộc gắn với giải phóng giai cấp. Không chỉ khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân, Người còn đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng tổ chức công hội như một điều kiện quan trọng để tập hợp, giáo dục và tổ chức lực lượng công nhân tham gia cách mạng.
Trong tác phẩm Đường Kách mệnh (1927), Nguyễn Ái Quốc đã luận giải một cách toàn diện về mục đích, vai trò và phương thức tổ chức công hội. Người viết: “Tổ chức công hội trước là để cho công nhân đi lại với nhau cho có cảm tình; hai là để nghiên cứu với nhau; ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn bây giờ; bốn là để giữ gìn lợi quyền cho công nhân; năm là để giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới”[1]. Tư tưởng đó cho thấy ngay từ rất sớm, Nguyễn Ái Quốc không quan niệm công hội chỉ là tổ chức đấu tranh đòi quyền lợi kinh tế trước mắt mà còn là môi trường giáo dục chính trị, rèn luyện tinh thần đoàn kết, nâng cao nhận thức giai cấp và chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng. Đây cũng là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng của C. Mác, Ph. Ăngghen và V.I. Lênin về tổ chức công đoàn vào điều kiện cụ thể của Việt Nam.
Thực tiễn phát triển của phong trào công nhân cuối những năm 1920 đặt ra yêu cầu phải có một tổ chức công hội thống nhất hoạt động theo đường lối cách mạng vô sản. Ngày 28/7/1929, tại số 15 phố Hàng Nón (Hà Nội), dưới sự chỉ đạo của Đông Dương Cộng sản Đảng, Hội nghị thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh chủ trì đã được tổ chức. Đây là tổ chức công đoàn cách mạng đầu tiên của giai cấp công nhân Việt Nam, đánh dấu bước chuyển của phong trào công nhân từ đấu tranh tự phát sang đấu tranh có tổ chức dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Sự ra đời của Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ không chỉ mở đầu lịch sử tổ chức Công đoàn Việt Nam mà còn đặt nền móng cho bản chất chính trị của công đoàn cách mạng Việt Nam. Từ đây, Công đoàn trở thành tổ chức tập hợp, giáo dục và phát huy sức mạnh của giai cấp công nhân, gắn phong trào công nhân với sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Trải qua 97 năm phát triển, dù tên gọi, cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động có nhiều thay đổi, Công đoàn Việt Nam vẫn kiên định giá trị cốt lõi mà Nguyễn Ái Quốc đã xác lập trong Đường Kách mệnh: là tổ chức của người lao động, vì người lao động và đồng hành cùng sự phát triển của dân tộc.
2. Công đoàn Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng cùng cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ cơ cấu lao động, phương thức sản xuất và quan hệ lao động. Điều đó đòi hỏi tổ chức Công đoàn không chỉ tiếp tục thực hiện tốt chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động mà còn phải không ngừng đổi mới để thích ứng với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Nhận thức rõ yêu cầu đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới đã xác định xây dựng Công đoàn Việt Nam thực sự là tổ chức đại diện lớn nhất của người lao động; đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn; chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Đây là định hướng chiến lược, tạo cơ sở chính trị để Công đoàn tiếp tục phát huy vai trò trong điều kiện phát triển mới của đất nước.
Trên cơ sở đó, Luật Công đoàn năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã thể chế hóa nhiều chủ trương của Đảng về xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh. Luật tiếp tục khẳng định Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và người lao động, đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; đồng thời bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao hiệu quả đối thoại, thương lượng tập thể, mở rộng phạm vi đại diện đối với các nhóm lao động trong nền kinh tế số, lao động phi chính thức và các hình thức việc làm mới. Những quy định này tạo hành lang pháp lý quan trọng để Công đoàn đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động, lấy người lao động làm trung tâm trong mọi hoạt động.
Tiếp tục phát triển tư duy của Đảng về giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn, Văn kiện Đại hội XIV xác định xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh là nhiệm vụ chiến lược trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng, giai cấp công nhân phải là lực lượng tiên phong trong lao động sản xuất, làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất lao động và hội nhập quốc tế. Văn kiện nhấn mạnh nhiệm vụ: “Xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh về cả số lượng và chất lượng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, giác ngộ giai cấp, tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc, thực sự là giai cấp lãnh đạo sự nghiệp cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam” [2]. Đây không chỉ là định hướng phát triển của giai cấp công nhân mà còn là yêu cầu đối với tổ chức Công đoàn phải tiếp tục đổi mới, thực sự trở thành cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với người lao động; là trung tâm đoàn kết, tập hợp, bồi dưỡng, phát huy vai trò của giai cấp công nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trong bối cảnh mới, phạm vi đại diện của Công đoàn ngày càng được mở rộng, không chỉ đối với công nhân trong các nhà máy, xí nghiệp mà còn hướng tới mọi người lao động trong nền kinh tế quốc dân. Sự mở rộng này không làm thay đổi bản chất cách mạng của tổ chức Công đoàn mà khẳng định sự phát triển phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế hiện đại. Để tiếp tục phát huy truyền thống 97 năm xây dựng và trưởng thành, tổ chức Công đoàn cần thực hiện hiệu quả những định hướng lớn đã được Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam xác định. Cùng với đó, Công đoàn cần tiếp tục phát huy vai trò trong xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng; khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, nâng cao trình độ nghề nghiệp, kỹ năng số và bản lĩnh chính trị của người lao động, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Từ việc nhìn nhận rõ về vai trò toàn diện của Công đoàn, việc giảng dạy bài “Công đoàn Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế” thuộc chương trình Trung cấp Lý luận chính trị tại trường chính trị cần gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn. Giảng viên cần lồng ghép sâu sắc 5 quan điểm chỉ đạo cốt lõi của Nghị quyết 02-NQ/TW và những điểm mới của Luật Công đoàn 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), giúp học viên nhận thức rõ việc mở rộng đối tượng tập hợp lực lượng, tháo gỡ những điểm nghẽn trong quan hệ lao động hiện đại, phương pháp giảng dạy cần đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, kết hợp thảo luận nhóm qua các tình huống thực tiễn như xử lý tranh chấp lao động hay các dự án hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số phát triển kinh tế, từ đó tìm ra hướng vận dụng tại cơ sở. Đồng thời, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp chuyển tải sinh động khối lượng lớn kiến thức pháp luật, tạo không khí học tập hào hứng mà còn trực tiếp bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ học viên, đáp ứng yêu cầu năng lực của cán bộ trong kỷ nguyên mới.
Tiếp nối truyền thống cách mạng, Công đoàn Việt Nam không ngừng đổi mới, khẳng định vai trò là tổ chức đại diện, chỗ dựa tin cậy của người lao động, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Việc nhận thức thấu đáo vấn đề này là cơ sở thiết thực để vận dụng hiệu quả vào giảng dạy chương trình Trung cấp Lý luận chính trị, qua đó trực tiếp bồi dưỡng bản lĩnh, năng lực lãnh đạo và xử lý tình huống thực tiễn cho đội ngũ cán bộ, học viên tại cơ sở trong giai đoạn hiện nay.
ThS. Đàm Thị Thảo
Giảng viên khoa Xây dựng Đảng
Giảng viên khoa Xây dựng Đảng
[1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 2, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, 2011, tr.330.
[2] Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr.123.
Những tin cũ hơn
Những tin mới hơn
- Tin nổi bật
