GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG
ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
TỔ CHỨC - HÀNH CHÍNH - QUẢN TRỊ
TIN TỨC SỰ KIỆN
- Liên kết
- Thống kê truy cập
Đang truy cập :
00021
•Thành viên online : 00000
•Máy chủ tìm kiếm : 00001
•Khách viếng thăm : 00020
Hôm nay :
06736
Tháng hiện tại
: 64931
Tổng lượt truy cập : 4735638
- Nghiên cứu khoa học
KHAI THÁC “KINH TẾ BẠC” ĐỂ NGƯỜI CAO TUỔI TRỞ THÀNH NGUỒN LỰC NỘI SINH CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở TỈNH CAO BẰNG
Thứ năm - 07/05/2026 14:18
Khái niệm “kinh tế bạc” (Silver Economy) khởi nguồn từ Nhật Bản những năm 1970[1], định nghĩa một hệ sinh thái các hoạt động kinh tế, dịch vụ và sản phẩm được thiết kế chuyên biệt nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người cao tuổi (NCT). Tại Việt Nam, nhận thức về kinh tế bạc đang được coi trọng, từ chỗ xem NCT thuần túy là người được chăm sóc sang việc nhìn nhận họ như một điểm tựa tinh thần và trí tuệ - nguồn lực nội sinh của nền kinh tế quốc gia.
Theo Dữ liệu dân cư quốc gia, cả nước hiện có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm trên 16% dân số. Trong đó, trong đó 64% sinh sống tại khu vực nông thôn[2]. Dự báo đến năm 2039, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng[3]. Sự gia tăng nhanh chóng của nhóm dân số trên 60 tuổi không chỉ là áp lực lên hệ thống an sinh mà còn mở ra một thị trường tiềm năng, một “động lực tăng trưởng mới” nếu chúng ta có sự chuẩn bị và định hướng chính sách kịp thời. Đối với tỉnh Cao Bằng - một địa phương miền núi với đặc thù nhiều dân tộc thiểu số cùng sinh sống và tỷ lệ già hóa đang gia tăng, việc khơi thông nguồn lực này không chỉ giúp đảm bảo an sinh xã hội mà còn hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững mà Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX đã đề ra.
Trong những năm qua, các chủ trương chiến lược mang tính đột phá đối với NCT đã được Đảng, Nhà nước ta quan tâm, cụ thể: Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân đã đặt nền móng cho việc thích ứng với già hóa dân số; Quyết định số 383/QĐ-TTg ngày 21/02/2025 về Chiến lược quốc gia về NCT đến năm 2035; Nghị quyết số 36/NQ-CP, ngày 06/3/2026 của Chính phủ về thúc đẩy dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao đã khẳng định cam kết của Nhà nước trong việc phát triển kinh tế bạc. Theo đó, tỉnh Cao Bằng đã cụ thể hóa các chủ trương Trung ương vào thực tiễn địa phương một cách sáng tạo và hiệu quả, như: Kế hoạch số 4148/KH-UBND ngày 31/12/2025 về thực hiện Đề án “Người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm” với mức kinh phí đầu tư gần 170 tỷ đồng, Đây là minh chứng cho quyết tâm chính trị trong việc biến tiềm năng của NCT thành giá trị thực tiễn.
Thực tiễn tại tỉnh Cao Bằng hiện có hơn 66.000 người cao tuổi, trong đó một bộ phận lớn vẫn đang trực tiếp tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh để tăng thu nhập, giảm nghèo, làm giàu, nâng cao đời sống cho gia đình và xã hội[4]. Điểm sáng nổi bật là vai trò của người cao tuổi trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa gắn với kinh tế tại các làng du lịch cộng đồng như Khuổi Ky, Hoài Khao, Phúc Sen hay sự tiên phong trong phát triển kinh tế dược liệu gắn với chương trình OCOP[5]. Đặc biệt, với hơn 35.000 người cao tuổi đang trực tiếp lao động và gần 1.500 gương điển hình làm kinh tế giỏi, lực lượng này thực sự là vốn quý đóng góp trực tiếp vào GRDP của tỉnh. Các mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau (CLB LTHTGN) đã bước đầu hình thành mạng lưới an sinh dựa vào cộng đồng, tạo tiền đề cho sự phát triển của các dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ sản xuất tại chỗ[6]. Từ năm 2022 đến nay[7], toàn tỉnh có 45 CLB LTHTGN với 2.458 thành viên tham gia sinh hoạt. Các hội viên được quan tâm về sức khỏe, đời sống tinh thần, được vay vốn, hỗ trợ kỹ thuật trong các mô hình trồng trọt, chăn nuôi của gia đình. Những hỗ trợ này giúp họ vươn lên trong phát triển kinh tế, qua đó NCT thấy tự tin và sống khỏe, sống có ích, trở thành điểm tựa vững chắc đối với cộng đồng.
Không chỉ tham gia kinh tế, NCT còn giữ vai trò chủ chốt trong bảo vệ đường biên, cột mốc, là người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong dòng họ, các bản làng. Họ giúp chính quyền giải quyết hiệu quả các tranh chấp, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, trở thành cột mốc sống nơi biên cương. Những lợi thế và đóng góp to lớn của NCT sẽ là nền tảng, nguồn lực nội sinh quý báu để giúp Cao Bằng hiện thực hóa khát vọng phát triển bền vững.
Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng việc phát triển “kinh tế bạc” tại Cao Bằng vẫn vấp phải những thách thức mang tính hệ thống. Rào cản lớn nhất chính là định kiến xã hội khi vẫn nhìn nhận người cao tuổi thuần túy là đối tượng thụ hưởng an sinh, dẫn đến sự thiếu hụt các cơ chế khuyến khích họ tái tham gia thị trường lao động. Về mặt hạ tầng, các thiết kế đô thị và điểm du lịch hiện nay hầu như chưa tính đến đặc điểm riêng và nhu cầu chuyên biệt của người già, làm hạn chế khả năng tiêu dùng và trải nghiệm của nhóm khách hàng tiềm năng này.
Bên cạnh đó, dù sở hữu kinh nghiệm và vốn sống phong phú, nhưng việc tiếp cận nguồn vốn chính thống của người cao tuổi vẫn gặp khó khăn do quy định về độ tuổi tín dụng. Sự đứt gãy trong kết nối nguồn lực - khi giới trẻ có xu hướng ly hương để lại một bộ phận lớn người già sống đơn thân - đã tạo ra áp lực kép: vừa thiếu hụt lực lượng kế cận để truyền nghề, vừa gây khó khăn cho công tác tự chăm sóc sức khỏe. Cuối cùng, hệ thống y tế lão khoa và các dịch vụ chăm sóc chuyên sâu tại tuyến cơ sở vẫn chưa theo kịp tốc độ già hóa, khiến "kinh tế bạc" tại địa phương vẫn dừng lại ở mức tiềm năng, chưa thực sự trở thành một ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Để giải quyết các thách thức nêu trên và thực hiện hóa mục tiêu phát triển bền vững của Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XX, cần tập trung vào các nhóm giải pháp sau:
Một là, đổi mới tư duy và hoạch định chính sách đối với NCT. Cấp ủy, chính quyền các cấp cần thay đổi nhận thức về vị thế của NCT. Cần lồng ghép nhu cầu của NCT vào quy hoạch hạ tầng đô thị, du lịch dưỡng sinh và y tế dự phòng như viện dưỡng lão, du lịch dưỡng sinh gắn với du lịch sinh thái ở những địa phương có tiềm năng, lợi thế. Chuyển từ tư duy hỗ trợ sang tư duy tạo điều kiện để NCT tự chủ. Không những giảm bớt gánh nặng an sinh xã hội, mà còn tạo ra giá trị kinh tế rất lớn từ nguồn lực này.
Hai là, thúc đẩy “khởi nghiệp bạc” và chuỗi giá trị địa phương. Hỗ trợ vốn, khoa học kỹ thuật cho các mô hình kinh tế do NCT làm chủ, đặc biệt là dược liệu và sản phẩm OCOP. Xây dựng mô hình kết nối giữa “Kinh nghiệm bạc” và “Sức trẻ thanh niên” để truyền nghề và phát triển thương hiệu địa phương.
Ba là, nâng cấp hệ thống y tế lão khoa và hạ tầng dịch vụ. Cần đầu tư hệ thống y tế lão khoa chất lượng cao gắn với du lịch lưu trú dài ngày. Bắt đầu từ y tế dự phòng, đảm bảo mỗi NCT được chăm sóc sức khỏe tốt nhất nhất từ khi còn trẻ đến lúc về già, họ trở thành những người già nhưng mà lại khỏe mạnh. Thu hút đầu tư vào các trung tâm điều dưỡng tại vùng khí hậu đặc thù như Phia Oắc, Phia Đén, tận dụng y học cổ truyền để tạo nguồn thu bền vững.
Bốn là, số hóa và nhân rộng mô hình kết nối cộng đồng. Nhân rộng mô hình CLB LTHTGN tại 100% các xã, phường. Đây là cầu nối tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, hỗ trợ NCT phát triển kinh tế. Đào tạo kỹ năng “Công dân số”, giúp NCT sử dụng công nghệ để quản lý kinh doanh, quảng bá sản phẩm qua các kênh như: Zalo, Facebook, quản lý đặt phòng homestay qua ứng dụng trực tuyến và kết nối xã hội. trên.
Năm là, tận dụng đột phá hạ tầng giao thông. Khai thác tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và Bắc Kạn - Cao Bằng để thu hút dòng khách hưu trí cao cấp từ các đô thị lớn về Cao Bằng nghỉ dưỡng, điều dưỡng.
Việc khơi thông nguồn lực “kinh tế bạc” không chỉ là giải pháp ứng phó với già hóa dân số mà chính là chìa khóa để Cao Bằng chuyển hóa thách thức thành động lực phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới./.
Theo Dữ liệu dân cư quốc gia, cả nước hiện có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm trên 16% dân số. Trong đó, trong đó 64% sinh sống tại khu vực nông thôn[2]. Dự báo đến năm 2039, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng[3]. Sự gia tăng nhanh chóng của nhóm dân số trên 60 tuổi không chỉ là áp lực lên hệ thống an sinh mà còn mở ra một thị trường tiềm năng, một “động lực tăng trưởng mới” nếu chúng ta có sự chuẩn bị và định hướng chính sách kịp thời. Đối với tỉnh Cao Bằng - một địa phương miền núi với đặc thù nhiều dân tộc thiểu số cùng sinh sống và tỷ lệ già hóa đang gia tăng, việc khơi thông nguồn lực này không chỉ giúp đảm bảo an sinh xã hội mà còn hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững mà Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX đã đề ra.
Trong những năm qua, các chủ trương chiến lược mang tính đột phá đối với NCT đã được Đảng, Nhà nước ta quan tâm, cụ thể: Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân đã đặt nền móng cho việc thích ứng với già hóa dân số; Quyết định số 383/QĐ-TTg ngày 21/02/2025 về Chiến lược quốc gia về NCT đến năm 2035; Nghị quyết số 36/NQ-CP, ngày 06/3/2026 của Chính phủ về thúc đẩy dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao đã khẳng định cam kết của Nhà nước trong việc phát triển kinh tế bạc. Theo đó, tỉnh Cao Bằng đã cụ thể hóa các chủ trương Trung ương vào thực tiễn địa phương một cách sáng tạo và hiệu quả, như: Kế hoạch số 4148/KH-UBND ngày 31/12/2025 về thực hiện Đề án “Người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm” với mức kinh phí đầu tư gần 170 tỷ đồng, Đây là minh chứng cho quyết tâm chính trị trong việc biến tiềm năng của NCT thành giá trị thực tiễn.
Thực tiễn tại tỉnh Cao Bằng hiện có hơn 66.000 người cao tuổi, trong đó một bộ phận lớn vẫn đang trực tiếp tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh để tăng thu nhập, giảm nghèo, làm giàu, nâng cao đời sống cho gia đình và xã hội[4]. Điểm sáng nổi bật là vai trò của người cao tuổi trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa gắn với kinh tế tại các làng du lịch cộng đồng như Khuổi Ky, Hoài Khao, Phúc Sen hay sự tiên phong trong phát triển kinh tế dược liệu gắn với chương trình OCOP[5]. Đặc biệt, với hơn 35.000 người cao tuổi đang trực tiếp lao động và gần 1.500 gương điển hình làm kinh tế giỏi, lực lượng này thực sự là vốn quý đóng góp trực tiếp vào GRDP của tỉnh. Các mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau (CLB LTHTGN) đã bước đầu hình thành mạng lưới an sinh dựa vào cộng đồng, tạo tiền đề cho sự phát triển của các dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ sản xuất tại chỗ[6]. Từ năm 2022 đến nay[7], toàn tỉnh có 45 CLB LTHTGN với 2.458 thành viên tham gia sinh hoạt. Các hội viên được quan tâm về sức khỏe, đời sống tinh thần, được vay vốn, hỗ trợ kỹ thuật trong các mô hình trồng trọt, chăn nuôi của gia đình. Những hỗ trợ này giúp họ vươn lên trong phát triển kinh tế, qua đó NCT thấy tự tin và sống khỏe, sống có ích, trở thành điểm tựa vững chắc đối với cộng đồng.
Không chỉ tham gia kinh tế, NCT còn giữ vai trò chủ chốt trong bảo vệ đường biên, cột mốc, là người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong dòng họ, các bản làng. Họ giúp chính quyền giải quyết hiệu quả các tranh chấp, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, trở thành cột mốc sống nơi biên cương. Những lợi thế và đóng góp to lớn của NCT sẽ là nền tảng, nguồn lực nội sinh quý báu để giúp Cao Bằng hiện thực hóa khát vọng phát triển bền vững.
Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng việc phát triển “kinh tế bạc” tại Cao Bằng vẫn vấp phải những thách thức mang tính hệ thống. Rào cản lớn nhất chính là định kiến xã hội khi vẫn nhìn nhận người cao tuổi thuần túy là đối tượng thụ hưởng an sinh, dẫn đến sự thiếu hụt các cơ chế khuyến khích họ tái tham gia thị trường lao động. Về mặt hạ tầng, các thiết kế đô thị và điểm du lịch hiện nay hầu như chưa tính đến đặc điểm riêng và nhu cầu chuyên biệt của người già, làm hạn chế khả năng tiêu dùng và trải nghiệm của nhóm khách hàng tiềm năng này.
Bên cạnh đó, dù sở hữu kinh nghiệm và vốn sống phong phú, nhưng việc tiếp cận nguồn vốn chính thống của người cao tuổi vẫn gặp khó khăn do quy định về độ tuổi tín dụng. Sự đứt gãy trong kết nối nguồn lực - khi giới trẻ có xu hướng ly hương để lại một bộ phận lớn người già sống đơn thân - đã tạo ra áp lực kép: vừa thiếu hụt lực lượng kế cận để truyền nghề, vừa gây khó khăn cho công tác tự chăm sóc sức khỏe. Cuối cùng, hệ thống y tế lão khoa và các dịch vụ chăm sóc chuyên sâu tại tuyến cơ sở vẫn chưa theo kịp tốc độ già hóa, khiến "kinh tế bạc" tại địa phương vẫn dừng lại ở mức tiềm năng, chưa thực sự trở thành một ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Để giải quyết các thách thức nêu trên và thực hiện hóa mục tiêu phát triển bền vững của Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XX, cần tập trung vào các nhóm giải pháp sau:
Một là, đổi mới tư duy và hoạch định chính sách đối với NCT. Cấp ủy, chính quyền các cấp cần thay đổi nhận thức về vị thế của NCT. Cần lồng ghép nhu cầu của NCT vào quy hoạch hạ tầng đô thị, du lịch dưỡng sinh và y tế dự phòng như viện dưỡng lão, du lịch dưỡng sinh gắn với du lịch sinh thái ở những địa phương có tiềm năng, lợi thế. Chuyển từ tư duy hỗ trợ sang tư duy tạo điều kiện để NCT tự chủ. Không những giảm bớt gánh nặng an sinh xã hội, mà còn tạo ra giá trị kinh tế rất lớn từ nguồn lực này.
Hai là, thúc đẩy “khởi nghiệp bạc” và chuỗi giá trị địa phương. Hỗ trợ vốn, khoa học kỹ thuật cho các mô hình kinh tế do NCT làm chủ, đặc biệt là dược liệu và sản phẩm OCOP. Xây dựng mô hình kết nối giữa “Kinh nghiệm bạc” và “Sức trẻ thanh niên” để truyền nghề và phát triển thương hiệu địa phương.
Ba là, nâng cấp hệ thống y tế lão khoa và hạ tầng dịch vụ. Cần đầu tư hệ thống y tế lão khoa chất lượng cao gắn với du lịch lưu trú dài ngày. Bắt đầu từ y tế dự phòng, đảm bảo mỗi NCT được chăm sóc sức khỏe tốt nhất nhất từ khi còn trẻ đến lúc về già, họ trở thành những người già nhưng mà lại khỏe mạnh. Thu hút đầu tư vào các trung tâm điều dưỡng tại vùng khí hậu đặc thù như Phia Oắc, Phia Đén, tận dụng y học cổ truyền để tạo nguồn thu bền vững.
Bốn là, số hóa và nhân rộng mô hình kết nối cộng đồng. Nhân rộng mô hình CLB LTHTGN tại 100% các xã, phường. Đây là cầu nối tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, hỗ trợ NCT phát triển kinh tế. Đào tạo kỹ năng “Công dân số”, giúp NCT sử dụng công nghệ để quản lý kinh doanh, quảng bá sản phẩm qua các kênh như: Zalo, Facebook, quản lý đặt phòng homestay qua ứng dụng trực tuyến và kết nối xã hội. trên.
Năm là, tận dụng đột phá hạ tầng giao thông. Khai thác tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và Bắc Kạn - Cao Bằng để thu hút dòng khách hưu trí cao cấp từ các đô thị lớn về Cao Bằng nghỉ dưỡng, điều dưỡng.
Việc khơi thông nguồn lực “kinh tế bạc” không chỉ là giải pháp ứng phó với già hóa dân số mà chính là chìa khóa để Cao Bằng chuyển hóa thách thức thành động lực phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới./.
ThS. Hứa Thị Thoa
Giảng viên khoa Lý luận cơ sở
Giảng viên khoa Lý luận cơ sở
[1] https://dangcongsan.vn/hocvienchinhtri/xay-dung-dang/thuc-tien-quoc-te-ve-kinh-te-bac-silver-economy-ham-y-chinh-sach-cho-viet-nam.html
[2] https://kenh14.vn/tin-vui-lon-cho-hon-16-trieu-nguoi-cao-tuoi-tren-ca-nuoc-tu-nam-nay-215260325091326513.chn
[3] https://vov.vn/xa-hoi/con-bao-gia-hoa-dan-so-co-dang-lo-ngai-post1206830.vov
[4] https://baocaobang.vn/phat-huy-vai-tro-tuoi-cao-guong-sang-3169792.html
[5] https://caobang.gov.vn/kinh-te/phat-huy-vai-tro-nguoi-cao-tuoi-lam-kinh-te-gioi-987425
[6] https://caobang.gov.vn/kinh-te/phat-huy-vai-tro-nguoi-cao-tuoi-lam-kinh-te-gioi-987425
[7] https://baocaobang.vn/cau-lac-bo-lien-the-he-tu-giup-nhau-diem-tua-cua-nguoi-cao-tuoi-3178619.html
Những tin cũ hơn
Những tin mới hơn
- Tin nổi bật
