• dau-title
  • Nghiên cứu khoa học
  • cuoi-title

ĐÙN ĐẨY TRÁCH NHIỆM VÀ “IM LẶNG AN TOÀN”: BIỂU HIỆN TINH VI CỦA CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN VÀ SỰ PHAI NHẠT LÝ TƯỞNG Ở CƠ SỞ

Thứ ba - 03/11/2026 11:48

     Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên vươn mình với những yêu cầu ngày càng cao về đổi mới toàn diện, trong đó có nhiệm vụ trọng tâm là sắp xếp, tinh gọn bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả và đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương. Song hành với đó, công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đang diễn ra vô cùng quyết liệt, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, góp phần làm trong sạch đội ngũ cán bộ, củng cố vững chắc niềm tin của Nhân dân. Tuy nhiên, ngay giữa dòng chảy kiến tạo tích cực ấy, một “khoảng lặng” đáng lo ngại đang xuất hiện và có chiều hướng lây lan trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, đặc biệt là ở cấp cơ sở. Đó là tình trạng làm việc cầm chừng, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, sợ sai, sợ va chạm và tự thu mình vào vỏ bọc mang tên “im lặng an toàn”. Đáng chú ý, chính quyền cơ sở là nơi sát dân nhất trực tiếp giải quyết mọi vấn đề thực tiễn sinh động thì thái độ thụ động này đang trở thành một điểm nghẽn cản trở sự phát triển.
     Cần phải thẳng thắn nhìn nhận, căn bệnh “nằm im nghe ngóng” này không đơn thuần là sự yếu kém về năng lực thực thi công vụ hay rào cản kỹ năng hành chính. Đặt dưới lăng kính công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng, bản chất sâu xa của nó chính là biểu hiện tinh vi của chủ nghĩa cá nhân, là sự phai nhạt lý tưởng cách mạng và thủ tiêu ý chí chiến đấu của người cộng sản. Khi người cán bộ chọn cách giữ an toàn cho chiếc ghế của mình, đặt lợi ích cá nhân lên trên sự vận hành chung của hệ thống, họ đã tự tước bỏ vũ khí “tự phê bình và phê bình”, đi ngược lại lời thề tận tâm, tận lực phục vụ Nhân dân.
     Nguy hại hơn, sự chần chừ, ách tắc tại cơ sở sẽ trực tiếp làm tổn thương đến quyền lợi của người dân gây ra những bức xúc, hoài nghi trong dư luận. Đây chính là “mảnh đất màu mỡ” bị các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng nhằm xuyên tạc chủ trương của Đảng, bôi nhọ năng lực quản lý của Nhà nước và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Do đó, nhận diện đúng bản chất và đấu tranh triệt để với tư tưởng đùn đẩy, “im lặng an toàn” không chỉ là đòi hỏi cấp bách để khơi thông nguồn lực phát triển mà còn là nhiệm vụ mang tính sống còn để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng, bảo vệ uy tín của Đảng từ ngay lớp nền móng cơ sở.
    1. Nhận diện “lăng kính” thực tiễn: Căn bệnh đùn đẩy và “im lặng an toàn” tại chính quyền cơ sở hiện nay
     Chính quyền cơ sở (cấp xã, phường) là mắt xích quan trọng nhất đưa đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp cơ sở vừa được giao nhiều trọng trách hơn, vừa phải đối mặt với áp lực công việc khổng lồ để giải quyết trực tiếp mọi vấn đề của đời sống dân sinh. Tuy nhiên, thay vì phát huy tính năng động, sáng tạo để tháo gỡ khó khăn, một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức lại chọn cách hành xử thụ động, tạo ra một lực cản vô hình nhưng vô cùng nguy hiểm.
     Biểu hiện dễ thấy nhất là căn bệnh đùn đẩy, đứt gãy trách nhiệm. Dù pháp luật đã quy định rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, nhiều cán bộ vẫn giữ thói quen “đẩy quả bóng trách nhiệm” lên cấp trên bằng những văn bản “kính đề nghị cho ý kiến chỉ đạo” đối với chính những việc thuộc thẩm quyền quyết định của mình. Ở chiều ngang, các bộ phận chuyên môn lại đùn đẩy, loanh quanh, không ai chịu là cơ quan chủ trì, dẫn đến tình trạng “cha chung không ai khóc”. Thực tiễn cho thấy, đã có những hồ sơ chính đáng bị đùn đẩy ròng rã hàng tháng trời giữa các cơ quan cơ sở và chỉ được giải quyết khi người đứng đầu cấp tỉnh trực tiếp can thiệp. Sự tắc trách, lạnh lùng nấp sau vỏ bọc hành chính “đúng quy trình” ấy không chỉ bóp nghẹt quyền lợi người dân mà còn trực tiếp làm xói mòn nghiêm trọng uy tín của Đảng.
     Cùng với đó là hội chứng “im lặng an toàn” trong sinh hoạt cấp ủy và cơ quan hành chính. Không hiếm cảnh cán bộ giữ thái độ “mũ ni che tai”, dĩ hòa vi quý. Họ thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh; khi cần tham mưu những vấn đề gai góc như giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai hay đấu thầu mua sắm trang thiết bị y tế, giáo dục thì chần chừ ngần ngại, chọn cách làm “vo tròn” cho xong chuyện.
     Hệ lụy nhãn tiền là sự đình trệ của cả một hệ thống, các thủ tục hành chính bị kéo dài, các dự án đầu tư công bị đình đốn, quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp bị tổn thương. Sự “an toàn” của một cá nhân, một bộ phận cán bộ đã phải đánh đổi bằng sự bất an của dân và sự lãng phí nguồn lực to lớn của xã hội.
    2. Bản chất vấn đề: Sự trỗi dậy của chủ nghĩa cá nhân và sự phai nhạt lý tưởng cách mạng
    Nếu chỉ nhìn nhận tình trạng đùn đẩy, sợ trách nhiệm như một hạn chế về năng lực chuyên môn thì chưa chạm đến gốc rễ của vấn đề. Dưới lăng kính công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng thì đây là biểu hiện vô cùng tinh vi của chủ nghĩa cá nhân, minh chứng cho sự suy thoái về tư tưởng chính trị.
    Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”. Người cộng sản chân chính phải lấy mục tiêu phục vụ Nhân dân làm lẽ sống, dám xả thân vì nghĩa lớn. Thế nhưng, khi người cán bộ mang tâm lý thủ thân, triết lý sống của họ bị bóp méo thành “làm nhiều sai nhiều, làm ít sai ít, không làm không sai”, họ đặt sự an toàn và lợi ích của bản thân lên trên lợi ích của tập thể, của Đảng và của Nhân dân. Tình trạng này đã được Đảng ta chỉ mặt, đặt tên trong các văn kiện quan trọng: Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI, XII) và Kết luận số 21-KL/TW của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIII đã nhận diện rõ một trong những biểu hiện suy thoái là: “Thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm trước những khó khăn, bức xúc và đòi hỏi chính đáng của nhân dân”; “Sợ trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh công việc”.
Đặc biệt, thái độ “im lặng an toàn” chính là sự vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc tự phê bình và phê bình của Đảng, đi ngược lại Quy định số 37-QĐ/TW về những điều đảng viên không được làm và chà đạp lên tinh thần của Quy định 144-QĐ/TW về chuẩn mực đạo đức cách mạng trong giai đoạn mới. Khi không dám nói sự thật, không dám đối diện với cái khó, người cán bộ đã tự đánh mất đi danh dự, lòng tự trọng và sức chiến đấu của mình.
    3. Đấu tranh phản bác các quan điểm bao biện, xuyên tạc: Bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng
     Từ thực trạng trì trệ trên, một số cán bộ đã đưa ra những lý lẽ bao biện. Họ đổ lỗi cho hệ thống pháp luật còn chồng chéo, bất cập hoặc vin vào cớ công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đang diễn ra gay gắt nên “làm đâu sai đó, tốt nhất là ngồi im”. Nguy hiểm hơn, các thế lực thù địch, phản động đã nhanh chóng chớp lấy cơ hội này, lu loa xuyên tạc rằng “chiến dịch đốt lò của Đảng đã làm tê liệt bộ máy”, “chống tham nhũng làm nhụt chí cán bộ”. Chúng ta cần kiên quyết đấu tranh, bác bỏ những luận điệu sai trái, bao biện này.
    Thứ nhất, về sự bất cập của pháp luật. Quá trình chuyển đổi, hoàn thiện thể chế không tránh khỏi những khoảng trống pháp lý. Đứng trước sự chồng chéo của quy định, người cán bộ tận tâm sẽ chủ động nghiên cứu, mạnh dạn tham mưu cấp có thẩm quyền tháo gỡ điểm nghẽn, đề xuất cơ chế thí điểm vì lợi ích chung. Lấy cớ pháp luật chưa hoàn thiện để khoanh tay đứng nhìn là sự ngụy biện cho thói ích kỷ, vô trách nhiệm. Thậm chí, theo quy định pháp luật, không hành động khi có nghĩa vụ phải hành động cũng là một dạng vi phạm pháp luật (thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng).
    Thứ hai, về luận điệu xuyên tạc “chống tham nhũng làm cán bộ sợ hãi”. Đây là cái bẫy tư tưởng thâm độc. Công cuộc phòng, chống tham nhũng do Đảng ta lãnh đạo nhắm vào việc trừng trị những kẻ lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vun vén cá nhân, rút ruột tài sản quốc gia. “Lò” chỉ thiêu rụi những “thanh củi gộc” mục nát vì tư lợi, chứ tuyệt đối không bao giờ làm thui chột những mầm xanh của sự đổi mới, sáng tạo. Chưa có bất kỳ cán bộ nào bị kỷ luật hay xử lý hình sự vì dám nghĩ, dám làm, cống hiến hết mình vì lợi ích chung mà không có tư túi.
    Sự bao biện cho thói đùn đẩy thực chất là đang tiếp tay cho các thế lực thù địch bôi nhọ năng lực cầm quyền của Đảng. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh hiện nay chính là phải quét sạch tâm lý “sợ sai, né trách nhiệm”, đập tan mọi luận điệu xuyên tạc, khẳng định tính đúng đắn của công cuộc chỉnh đốn Đảng và kiến tạo một bộ máy công vụ hành động.
    4. Giải pháp đột phá: Triệt tiêu sự đùn đẩy, kiến tạo môi trường cho tinh thần “bảy dám”
    Để chữa dứt điểm căn bệnh “im lặng an toàn” và đùn đẩy trách nhiệm, không thể chỉ dừng lại ở việc hô hào khẩu hiệu mà cần sự đồng bộ của các giải pháp từ tư tưởng, thể chế đến công tác tổ chức cán bộ.
    Một là, giải pháp về tư tưởng, nhận thức: Cần tiếp tục bồi đắp lý tưởng cách mạng, khơi dậy mạnh mẽ lòng tự trọng, danh dự và khát vọng cống hiến của đội ngũ cán bộ cơ sở. Như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh: "Danh dự là điều thiêng liêng, cao quý nhất". Cán bộ cần nhận thức sâu sắc rằng, vinh dự đi liền với trách nhiệm, khi đã khoác lên mình màu áo công vụ, mang danh hiệu đảng viên thì phải biết đặt sự ấm no, hạnh phúc của Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.
    Hai là, kiến tạo thể chế bảo vệ cán bộ - lá chắn cho sự sáng tạo: Tiếp tục  thể chế hóa và thực hiện hiệu quả Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị và Nghị định 73/2023/NĐ-CP của Chính phủ vào thực tiễn sinh động ở cấp cơ sở. Phải có cơ chế phân quyền rõ ràng trong mô hình chính quyền 2 cấp. Khi cán bộ cơ sở đưa ra những quyết định đột phá, linh hoạt để giải quyết điểm nghẽn vì lợi ích chung, họ cần được bảo vệ bằng những quy trình pháp lý rành mạch. Bảo vệ người dám làm chính là liều vaccine hữu hiệu nhất chống lại căn bệnh sợ trách nhiệm.
    Ba là, thực thi kỷ luật thép gắn với trọng dụng nhân tài: Cần cụ thể hóa chế tài xử lý nghiêm khắc hành vi đùn đẩy, né tránh. Đã đến lúc phải thực hiện triệt để phương châm “Ai không làm thì đứng sang một bên cho người khác làm”, kiên quyết đưa ra khỏi bộ máy những cán bộ có tư tưởng “im lặng an toàn”, làm việc cầm chừng. Đồng thời, thiết lập cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên sản phẩm thực tế, kịp thời biểu dương, đề bạt những nhân tố sâu sát quần chúng, thể hiện rõ tinh thần: Dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung.
     Tóm lại, thói đùn đẩy trách nhiệm và “im lặng an toàn” chính là thứ “giặc nội xâm” tĩnh lặng, biểu hiện nguy hiểm của chủ nghĩa cá nhân và sự suy thoái tư tưởng chính trị. Tại cơ sở, sự thoái thác vô cảm này trực tiếp làm xói mòn niềm tin của Nhân dân, tạo kẽ hở cho thế lực thù địch xuyên tạc, chống phá Đảng. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng phải được hiện thực hóa bằng hành động: quét sạch tâm lý sợ sai, siết chặt kỷ cương và kiến tạo chính quyền cơ sở liêm chính, quyết liệt vì dân. Đây là vũ khí sắc bén nhất đập tan mọi mưu đồ phản động. Bước vào kỷ nguyên mới, bứt phá khỏi lớp vỏ vị kỷ để xả thân hành động với tinh thần “bảy dám” chính là mệnh lệnh thiêng liêng giúp mỗi cán bộ biến nghị quyết thành xung lực, đưa dân tộc vươn tầm thời đại./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú trọng tại Phiên họp thứ 23 của Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTNTC, nguồn: https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-chu-tri-phien-hopthu-23-cua-ban-chi-dao-trung-uong-ve-phong-chong-tham-nhung-tieu-cuc-716455. (Truy cập 13/5/2026)
2. https://congluan.vn/khong-the-van-hanh-bo-may-bang-su-im-lang-an-toan-post343529.html. (Truy cập: 13/5/2026).
3. http://caobangtv.gov.vn/chinh-tri/chu-tich-ubnd-tinh-le-hai-hoa-chi-dao-giai-quyet-ngay-viec-uu-dai-thue-cho-gia-dinh-than-nhan-li-1044982.
4. Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 của BCHTW về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”.
ThS. Bế Thị Hương
Giảng viên khoa Lý luận cơ sở
Tác phẩm đạt giải Khuyến khích tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tỉnh Cao Bằng năm 2026

Những tin cũ hơn

 
circle-japan

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TRƯỜNG CHÍNH TRỊ HOÀNG ĐÌNH GIONG TỈNH CAO BẰNG
Địa chỉ: Phường Tân Giang, tỉnh Cao Bằng
Điện thoại: 026.3852.864 - 026.3759.488 -  Email: truongcthoangdinhgiong@gmail.com
Chịu trách nhiệm chính: Nông Hoàng Hùng
, Phó Bí thư Đảng uỷ, Phó hiệu trưởng.
Ghi rõ nguồn (www.truongchinhtri.caobag.gov.vn) khi phát hành lại thông tin từ địa chỉ này.