GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG
ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
TỔ CHỨC - HÀNH CHÍNH - QUẢN TRỊ
TIN TỨC SỰ KIỆN
- Liên kết
- Thống kê truy cập
Đang truy cập :
00036
•Thành viên online : 00000
•Máy chủ tìm kiếm : 00000
Hôm nay :
01562
Tháng hiện tại
: 31026
Tổng lượt truy cập : 6645892
- Nghiên cứu khoa học
LỜI ĐÁP ĐANH THÉP TRƯỚC NHỮNG LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC VỀ TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG HAI CẤP - TỪ THỰC TIỄN TẠI CAO BẰNG
Thứ ba - 03/11/2026 11:36
KÌ 1. MỘT NĂM KIẾN TẠO NỀN HÀNH CHÍNH GẦN DÂN
Bước chuyển mình lịch sử của chính quyền địa phương
Ngày 1/7/2025 đã trở thành một dấu mốc đặc biệt trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Trên quê hương cách mạng - nơi từng ghi dấu những quyết sách lịch sử của Đảng và dân tộc, chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành, mở ra một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu bộ máy tinh gọn hơn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hơn và phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Đây là cuộc sắp xếp tổ chức hành chính có quy mô lớn trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Từ 10 đơn vị hành chính cấp huyện và 161 đơn vị hành chính cấp xã, sau sắp xếp, tỉnh còn 56 xã, phường, gồm 53 xã và 3 phường; giảm 105 đơn vị hành chính cấp xã, đạt tỷ lệ 65,2%; đồng thời kết thúc hoạt động cấp huyện, chuyển sang chính quyền 2 cấp: cấp tỉnh và cấp xã. Sự thay đổi này không chỉ là điều chỉnh địa giới hành chính, mà còn là bước đổi mới sâu rộng về tư duy quản trị, phương thức điều hành và cách thức phục vụ Nhân dân.
Ngay từ những ngày đầu vận hành, nhiều câu hỏi lớn đã được đặt ra: Khi không còn cấp huyện, công tác quản lý nhà nước có bảo đảm thông suốt? Cấp xã có đủ năng lực đảm đương khối lượng công việc lớn hơn? Người dân vùng sâu, vùng xa có thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục cần thiết? Những băn khoăn ấy là điều dễ hiểu, nhất là với một tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn về hạ tầng, giao thông, công nghệ thông tin và nguồn nhân lực. Toàn tỉnh vẫn còn 69 xóm “trắng sóng” hoặc “lõm sóng” di động, trong đó 29 xóm với khoảng 5.600 hộ dân chưa có điện lưới quốc gia.
Nhận diện rõ những khó khăn đặt ra, Cao Bằng đã chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa cho quá trình vận hành chính quyền địa phương mới. Tỉnh thành lập Ban Chỉ đạo, xây dựng đề án, kế hoạch và ban hành 96 văn bản chỉ đạo; các sở, ban, ngành ban hành 236 văn bản hướng dẫn, đôn đốc cơ sở. Cùng với đó, tổ chức bộ máy được kiện toàn theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền: sau sắp xếp, tỉnh có 16 sở, ban, ngành thuộc UBND tỉnh; chấm dứt hoạt động 99 phòng thuộc UBND cấp huyện; thành lập 168 cơ quan chuyên môn và 56 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã. Công tác bố trí đội ngũ cũng được triển khai đồng bộ, với 3.611 biên chế cán bộ, công chức, 15.376 biên chế viên chức được tạm giao; 2.399 cán bộ, công chức được điều động, 11.123 viên chức được bố trí, cùng 203 lớp bồi dưỡng, tập huấn cho 12.215 lượt cán bộ, công chức, viên chức nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy chính quyền 2 cấp.
Điều đáng ghi nhận là sau một năm vận hành, bộ máy mới đã nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định. Các xã, phường mới thành lập từng bước khắc phục khó khăn ban đầu, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước liên tục, không làm gián đoạn việc giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp. Qua các đoàn kiểm tra, giám sát, đoàn công tác của tỉnh và các hội nghị giao ban, 212 lượt kiến nghị của xã, phường đã được các cơ quan chuyên môn tham mưu trả lời, kịp thời tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở.
Từ một quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước, cuộc cải cách tổ chức bộ máy ở Cao Bằng đã dần chuyển hóa thành những chuyển động cụ thể trong đời sống xã hội. Bước chuyển mình lịch sử ấy không chỉ được đo bằng số lượng đơn vị hành chính được sắp xếp, mà còn được cảm nhận qua sự ổn định của bộ máy, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ và kỳ vọng về một nền hành chính gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Khi xã, phường trở thành "điểm tựa" phục vụ Nhân dân
Nếu phần đầu của cuộc chuyển mình là sắp xếp lại tổ chức bộ máy, thì thước đo quan trọng nhất sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp chính là chất lượng phục vụ Nhân dân. Trong chín quyền địa phương mới, xã, phường không chỉ là cấp hành chính gần dân nhất, mà đang từng bước trở thành điểm tựa phục vụ trực tiếp, nơi nhiều nhu cầu, thủ tục và vướng mắc của người dân được tiếp nhận, hướng dẫn, giải quyết ngay từ cơ sở.
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của 56 xã, phường, những chuyển động của cơ sở được cảm nhận rõ qua từng hồ sơ, từng lượt người dân đến giao dịch. Nhiều thủ tục trước đây phải lên huyện, nay được cán bộ xã, phường tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý ngay tại cơ sở. Với người dân vùng cao, vùng xa, sự thay đổi ấy không chỉ giúp bớt thời gian đi lại, giảm chi phí, công sức, mà còn tạo cảm giác gần gũi, thuận tiện hơn khi làm việc với chính quyền. Sau một năm vận hành, toàn tỉnh tiếp nhận 173.353 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 111.125 hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, chiếm 64,1%; 156.888 hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, đạt 97,62%. Riêng tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của 56 xã, phường, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,4%. Những con số ấy cho thấy, dù khối lượng công việc tăng lên, chính quyền xã, phường đã từng bước thích ứng, bảo đảm việc giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp thông suốt, không bị gián đoạn.
Những kết quả đó được tạo nên từ sự thích ứng bền bỉ của đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường trong điều kiện nhiệm vụ mới, yêu cầu mới. Đồng chí Đàm Mai Hoa, Phó Chủ tịch UBND xã Lũng Nặm, chia sẻ: Những ngày đầu vận hành chính quyền xã mới, cán bộ, công chức chịu áp lực lớn do quy trình thay đổi, khối lượng công việc tăng, trong khi người dân còn nhiều bỡ ngỡ. Tuy nhiên, nhờ được tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ và sử dụng hệ thống phần mềm đồng bộ, việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ dần đi vào nền nếp. Mục tiêu cao nhất là phục vụ người dân tốt hơn.
Không chỉ tiếp nhận hồ sơ tại xã, phường, Cao Bằng còn triển khai giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi toàn tỉnh, với 100% thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương được tổ chức thực hiện theo hướng này. Cùng với đó, tỉnh rà soát, cắt giảm thời gian giải quyết đối với 667 thủ tục hành chính; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính, với tỷ lệ số hóa đạt trên 88%. Tổng số đơn thư, khiếu nại, tố cáo trên địa bàn tỉnh từ 01/7/2025 đến 24/5/2026 là 1.478 đơn, tỷ lệ giải quyết đạt 98,84%. Các cơ quan, đơn vị thực hiện tiếp nhận, phân loại, theo dõi, xử lý và lưu trữ hồ sơ khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị trên môi trường điện tử; đồng thời cập nhật tiến độ giải quyết để phục vụ công tác quản lý, tra cứu và theo dõi.
Bà Hà Thị Kịp, người dân phường Thục Phán cho biết: Các chủ trương, văn bản về sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp được phường công khai, thông tin kịp thời qua họp tổ dân phố, loa truyền thanh, nhóm Zalo, qua cán bộ cơ sở tuyên truyền trực tiếp. Được giải thích rõ ràng, người dân chúng tôi hiểu hơn mục đích của việc sắp xếp, yên tâm và đồng thuận hơn.
Tỷ lệ đánh giá mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính là một trong những thước đo quan trọng phản ánh chất lượng phục vụ của bộ máy mới. Năm 2025, tỷ lệ này đạt 96,31%; trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 90,18%. Những con số này cho thấy, dù quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn những khó khăn về cơ sở vật chất, hạ tầng số và khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến ở một số địa bàn vùng sâu, vùng xa, chất lượng phục vụ của chính quyền cơ sở đang được kiểm chứng bằng chính cảm nhận của người dân, doanh nghiệp.
Kỳ vọng mới từ những chuyển động ở cơ sở
Từ nền tảng đồng thuận sau sắp xếp, Cao Bằng có thêm điều kiện để khơi thông các nguồn lực phát triển. Trên vùng đất biên cương giàu tiềm năng về kinh tế, du lịch và văn hóa các dân tộc, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp đang đặt ra yêu cầu mới: xã, phường không chỉ làm tốt nhiệm vụ phục vụ hành chính, mà còn phải chủ động hơn trong tổ chức phát triển, chăm lo đời sống Nhân dân và giữ vững ổn định từ cơ sở.
Những chuyển động ấy bước đầu phản ánh trong kết quả phát triển của tỉnh. Năm 2025, tăng trưởng GRDP của Cao Bằng đạt 7,22%, cao nhất trong giai đoạn và cao nhất trong 10 năm qua; 12/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội đạt và vượt kế hoạch; thu ngân sách nhà nước đạt trên 4.530 tỷ đồng; du lịch lần đầu đón trên 5 triệu lượt khách, doanh thu khoảng 4.100 tỷ đồng. Quý I/2026, tăng trưởng tiếp tục đạt khoảng 7,5%, cho thấy xu hướng phục hồi tích cực. Đây là cơ sở quan trọng để Cao Bằng tiếp tục phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 10%/năm, trong đó chính quyền xã, phường giữ vai trò sát dân, sát địa bàn, hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, dịch vụ, du lịch cộng đồng và bảo đảm ổn định khu vực biên giới.
Không chỉ ở lĩnh vực kinh tế, những kỳ vọng mới còn được mở ra từ các chuyển động về văn hóa, giáo dục và an sinh xã hội. Ở các xã vùng cao, vùng biên, việc gìn giữ bản sắc dân tộc, chăm lo học sinh, hỗ trợ hộ nghèo, người có công, người yếu thế đều cần sự vào cuộc sát sao của chính quyền cơ sở. Đặc biệt, việc đầu tư xây dựng, hoàn thiện 21 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, cùng "Chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm" phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2026, cho thấy quyết tâm đưa chính sách giáo dục, an sinh đến gần hơn với con em và Nhân dân vùng biên.
Khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đặt ra đối với bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở cao hơn trước. Đồng chí Tô Vũ Ninh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (nguyên Bí thư Đảng ủy xã Đàm Thủy), trao đổi: Cán bộ, công chức cơ sở phải nắm chắc địa bàn, hiểu đời sống Nhân dân, chủ động tham mưu các nhiệm vụ phát triển sản xuất, chăm lo giáo dục, an sinh xã hội và giữ vững ổn định từ cơ sở. Muốn đáp ứng yêu cầu đó, mỗi cán bộ phải gần dân hơn, trách nhiệm hơn, không ngừng nâng cao trình độ, kỹ năng và năng lực thực tiễn trong tình hình mới.
Một năm chưa dài để đo hết tác động của một cuộc cải cách lớn, nhưng đủ để nhìn thấy hướng chuyển động tích cực từ cơ sở. Từ sự đồng thuận sau sắp xếp, vai trò chủ động hơn của xã, phường đến những kết quả bước đầu trong phát triển kinh tế - xã hội, Cao Bằng có thêm cơ sở để kỳ vọng về một nền hành chính gần dân, chính quyền cơ sở vững hơn và vùng biên tiếp tục chuyển mình. Những chuyển động ấy cũng cung cấp thêm cơ sở lý luận và thực tiễn để nhìn nhận đúng về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: tinh gọn bộ máy, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, gần dân hơn và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn./.
KỲ 2: THỰC TIỄN - LỜI ĐÁP ĐANH THÉP TRƯỚC NHỮNG LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC
Nếu Kì 1 cho thấy những chuyển động từ cơ sở trong quá trình kiến tạo nền hành chính gần dân, thì Kì 2 tập trung làm rõ một vấn đề cốt lõi: thực tiễn Cao Bằng đã bác bỏ những luận điệu xuyên tạc như thế nào. Từ kết quả vận hành của bộ máy mới, có thể nhìn rõ sự phiến diện trong các luận điệu xuyên tạc cho rằng việc sắp xếp tổ chức hành chính là “cơ học”, làm suy yếu quản lý nhà nước hoặc đẩy khó khăn xuống cấp xã, phường.
Bóc tách sự đánh tráo trong các luận điệu xuyên tạc
Mỗi cuộc cải cách lớn cần được nhìn nhận trong cả quá trình vận hành, nhất là giai đoạn đầu khi tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và phương thức làm việc cùng lúc phải thích ứng với yêu cầu mới. Đây cũng là thời điểm các thế lực thù địch, cơ hội chính trị thường lợi dụng để cắt nghĩa sai lệch, biến những khó khăn phát sinh trong thực hiện thành cái cớ phủ nhận chủ trương. Với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những thay đổi lớn về tổ chức hành chính tại cấp cơ sở đã bị một số đối tượng cố tình nhìn nhận phiến diện, tách khỏi mục tiêu đổi mới quản trị, tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.
Trên không gian mạng, các luận điệu xuyên tạc được tung ra dưới nhiều hình thức: cho rằng việc sắp xếp tổ chức bộ máy chỉ là sự “sắp xếp cơ học”, “tập trung quyền lực”, “làm mất dân chủ ở cơ sở”; xuyên tạc mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là “bỏ cấp chính quyền”, làm suy yếu vai trò quản lý nhà nước, đẩy khó khăn xuống cấp xã, phường. Thậm chí, có luận điệu còn vu cáo Đảng, Nhà nước “không lấy ý kiến Nhân dân”, “không trưng cầu dân ý”, từ đó công kích vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, kích động tâm lý hoài nghi, bất mãn trong một bộ phận quần chúng.
Điểm chung của các luận điệu trên là cố tình đánh tráo bản chất. Chúng đồng nhất tinh gọn bộ máy với “thu hẹp dân chủ”; đồng nhất giảm tầng nấc trung gian với làm suy yếu quản lý nhà nước; đồng nhất áp lực thích ứng của xã, phường với tình trạng quá tải, buông lỏng điều hành. Đây là cách nhìn phiến diện, chỉ bám vào sự thay đổi về hình thức tổ chức mà bỏ qua mục tiêu cốt lõi của cải cách: phân định rõ thẩm quyền, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao trách nhiệm phục vụ Nhân dân và làm cho bộ máy vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn.
Đặt trong điều kiện của Cao Bằng - một tỉnh miền núi, biên giới, địa bàn rộng, dân cư phân tán - những khó khăn ban đầu trong vận hành mô hình mới là điều dễ hiểu. Nhưng khó khăn không đồng nghĩa với sai lầm về chủ trương, càng không thể bị lợi dụng để phủ nhận nỗ lực đổi mới tổ chức bộ máy. Vấn đề cần nhìn nhận là bộ máy đã vận hành ra sao, những vướng mắc được tháo gỡ thế nào và người dân được phục vụ có tốt hơn hay không?
Kết quả 1 năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại Cao Bằng - “lời đáp đanh thép” trước những luận điệu xuyên tạc
Về lý luận, yêu cầu tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền đã được soi sáng từ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và được Đảng ta khẳng định trong quá trình đổi mới, thì thực tiễn Cao Bằng sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính sẽ đóng góp một phần căn cứ sinh động để kiểm chứng. Từ cơ sở ấy, những luận xuyên tạc về tổ chức chính quyền địa phương hai cấp càng bộc lộ sự phiến diện.
Trước hết, luận điệu cho rằng sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp chỉ là sự “sắp xếp cơ học” đã cố tình giản lược một cuộc cải cách về quản trị thành phép cộng, trừ đơn vị hành chính. Cách nhìn ấy chỉ thấy số xã, phường giảm đi, cấp huyện kết thúc hoạt động, nhưng né tránh phần cốt lõi: chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm công vụ và phương thức vận hành đều được tổ chức lại vì mục tiêu phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Sau một năm vận hành mô hình mới, nhiệm vụ quản lý nhà nước tại Cao Bằng được phân định rõ hơn giữa cấp tỉnh và cấp xã. Đến ngày 15/4/2026, toàn tỉnh có 2.214 nhiệm vụ quản lý nhà nước, trong đó cấp xã thực hiện 527 nhiệm vụ do tiếp nhận từ cấp huyện, từ phân cấp của bộ, ngành Trung ương và phân định thẩm quyền giữa Trung ương với địa phương; riêng từ ngày 1/7/2025, UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh đã phân cấp 43 nhiệm vụ cho UBND cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã. Cùng với đó, 97,7% cán bộ, công chức cấp xã có trình độ đại học trở lên, cho thấy cơ sở không chỉ được giao thêm nhiệm vụ mà còn từng bước được củng cố năng lực thực thi. Điều đó cho thấy, mô hình mới không dừng ở thay đổi đơn vị hành chính, mà hướng tới nâng chất lượng quản trị từ cơ sở, bảo đảm bộ máy sau sắp xếp vừa tinh gọn hơn, vừa đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ được giao.
Thứ hai, luận điệu cho rằng không còn cấp huyện sẽ làm suy yếu quản lý nhà nước là sự đánh tráo giữa “giảm tầng nấc trung gian” với “giảm hiệu lực điều hành”. Trong quản trị nhà nước hiện đại, hiệu quả không nằm ở việc hồ sơ, công việc phải đi qua bao nhiêu cấp, mà ở chỗ thẩm quyền được đặt đúng nơi, trách nhiệm được xác định rõ, vướng mắc được xử lý kịp thời. Tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cấp tỉnh tăng cường điều phối, kiểm tra, giám sát; cấp xã, phường trực tiếp nắm địa bàn, xử lý công việc, phản ánh vấn đề phát sinh; hiệu lực quản lý được củng cố bằng sự rõ ràng, thông suốt và sát thực tiễn hơn.
Thực tiễn tại Cao Bằng cho thấy, việc kết thúc hoạt động cấp huyện không tạo ra khoảng trống điều hành như các luận điệu xuyên tạc rêu rao. Những việc thuộc thẩm quyền xã, phường được giải quyết ngay tại cơ sở; những nội dung vượt thẩm quyền được trao đổi trực tiếp hơn với sở, ngành chuyên môn để hướng dẫn, tháo gỡ. Các cuộc giao ban, kiểm tra, nắm tình hình cơ sở được duy trì thường xuyên, giúp cấp tỉnh kịp thời nhận diện vấn đề phát sinh, còn cấp xã, phường có thêm căn cứ để xử lý công việc đúng thẩm quyền.
Cao Bằng đẩy mạnh chuyển đổi số để bảo đảm chỉ đạo, điều hành thông suốt trong mô hình mới. Đến ngày 1/5/2026, tỉnh cung cấp 1.034 dịch vụ công trực tuyến; tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt 79,6%, thanh toán trực tuyến đạt 58%. 100% cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, UBND cấp xã được cấp chứng thư số; tỷ lệ trao đổi văn bản điện tử ký số đạt trên 90%. Ở cơ sở, 1.349 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 11.300 thành viên đang hoạt động tại thôn, xóm, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công, cài đặt định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt. Từ những việc cụ thể ấy, phong trào “Bình dân học vụ số” từng bước lan tỏa, giúp đồng bào vùng sâu, vùng xa tiếp cận gần hơn với tiện ích công nghệ. Những kết quả này cho thấy quản lý nhà nước không bị “yếu đi”, mà đang chuyển sang phương thức vận hành trực tiếp, liên thông, minh bạch và có khả năng kiểm soát tốt hơn.
Anh Hoàng Văn Quyết. Phó trưởng phòng Văn hoá, UBND xã Trà Lĩnh chia sẻ: Trước đây, một số việc trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, an sinh phải tổng hợp, xin ý kiến qua cấp huyện. Nay xã trực tiếp nắm tình hình, chủ động trao đổi với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh khi có vướng mắc. Công việc đòi hỏi cán bộ, công chức phải hiểu địa bàn, nắm chắc quy định và phối hợp nhanh hơn. Trách nhiệm lớn hơn, nhưng cũng rõ hơn, không thể làm theo kiểu chờ việc hay đẩy việc.
Thứ ba, luận điệu cho rằng mô hình mới là “đẩy khó khăn xuống cơ sở” đã cố tình biến yêu cầu nâng vai trò cấp xã, phường thành sự quy chụp rằng cấp trên “buông” trách nhiệm. Luận điệu này đã được làm rõ bằng thực tiễn tại Cao Bằng. Cùng với việc kiện toàn tổ chức bộ máy, Cao Bằng đã tạm giao 3.611 biên chế cán bộ, công chức và 15.376 biên chế viên chức cho 16 sở, ngành và UBND 56 xã, phường; điều động 2.399 cán bộ, công chức, bố trí 11.123 viên chức để đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy mới. Toàn tỉnh cũng tổ chức 203 lớp bồi dưỡng, tập huấn cho 12.215 lượt cán bộ, công chức, viên chức, qua đó bổ sung kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ cơ sở.
Thời gian qua, tỉnh còn từng bước bảo đảm điều kiện vận hành bằng chuyển đổi số. Hạ tầng mạng truyền số liệu chuyên dùng đã kết nối đến 100% cấp xã; hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến được cấu hình đến 56 UBND cấp xã; Cổng Thông tin điện tử tỉnh, trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị và 56 xã, phường hoạt động ổn định theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 100% cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, UBND cấp xã được cấp chứng thư số chuyên dùng công vụ; từ đầu năm 2026, tỷ lệ trao đổi văn bản điện tử được ký số đạt trên 90%, góp phần bảo đảm chỉ đạo, điều hành thông suốt. Những kết quả này cho thấy xã, phường không bị “đẩy khó” để tự xoay xở, mà đang được tăng cường thêm nguồn lực, công cụ và cơ chế hỗ trợ để thực hiện nhiệm vụ.
Từ thực tiễn Cao Bằng có thể khẳng định: mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không làm yếu quản lý, không đẩy khó xuống cơ sở, mà tổ chức lại bộ máy theo hướng rõ quyền, rõ trách nhiệm, gần dân, sát dân hơn. Khi hiệu quả vận hành được kiểm chứng bằng những chuyển động cụ thể trong đời sống, các luận điệu xuyên tạc không còn cơ sở để bám víu. Đây cũng là nền tảng để niềm tin của Nhân dân tiếp tục được bồi đắp, trở thành thành trì vững chắc trước mọi sự xuyên tạc, bóp méo.
Khi niềm tin của Nhân dân trở thành "thành trì vững chắc"
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh quan điểm “lấy dân làm gốc”, coi phục vụ Nhân dân là mục tiêu cao nhất của bộ máy nhà nước. Tinh thần ấy tiếp tục được Đảng ta khẳng định trong quá trình đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn. Thực tiễn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Cao Bằng cho thấy, giá trị của cải cách được đo bằng sự đồng thuận và niềm tin của Nhân dân. Những khó khăn về hạ tầng số, cơ sở vật chất hay năng lực thích ứng của một bộ phận cán bộ vẫn cần tiếp tục tháo gỡ, nhưng không thể bị "đánh tráo" thành sai lầm về chủ trương. Chính sự thẳng thắn nhận diện hạn chế, chủ động điều chỉnh, từng bước hoàn thiện phương thức vận hành đã thể hiện tinh thần đổi mới, cầu thị và trách nhiệm trước Nhân dân.
Những đổi thay cụ thể ở cơ sở, niềm tin của người dân đối với chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy cũng được bồi đắp một cách tự nhiên. Cô Nguyễn Thị Khoa, tổ dân phố Xuân Đại, xã Trường Hà, chia sẻ: Người dân tin vào chủ trương của Đảng từ những việc cụ thể hằng ngày. Chính quyền gần dân hơn, cán bộ trách nhiệm hơn, việc của dân được quan tâm hơn thì lòng dân tự khắc tin. Có niềm tin rồi, những lời xuyên tạc khó làm lay chuyển.
Trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, không có lập luận nào thuyết phục hơn những đổi thay người dân trực tiếp cảm nhận; không có minh chứng nào bền vững hơn niềm tin được hình thành từ hiệu quả phục vụ và sự đồng thuận xã hội. Khi niềm tin ấy được bồi đắp từ cơ sở, nó trở thành thành trì vững chắc trước mọi sự xuyên tạc, bóp méo.
Từ hành trình một năm kiến tạo nền hành chính gần dân đến những căn cứ thực tiễn bác bỏ các luận điệu xuyên tạc, Cao Bằng đang cho thấy rõ sức sống của một chủ trương đúng. Tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp góp phần khơi thông dòng chảy điều hành, để quyền lực công được vận hành rõ trách nhiệm hơn, gần dân hơn và hiệu quả hơn. Trên vùng đất biên cương giàu truyền thống cách mạng, khi bộ máy mới từng bước đi vào nền nếp, niềm tin của Nhân dân được bồi đắp từ những đổi thay cụ thể ở cơ sở, đó chính là lời đáp đanh thép trước mọi sự xuyên tạc; đồng thời tiếp thêm động lực để Cao Bằng phát triển nhanh, bền vững, xây dựng quê hương ngày càng đổi mới, giàu đẹp./.
------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. Kết luận số 121-KL/TW, ngày 24-1-2025, của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, về Tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25-10-2017 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”.
2. Kết luận số 1380-KL/TU ngày 18/4/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Cao Bằng về Phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Cao Bằng.
3. Đề án số 1206/ĐA-UBND ngày 26/4/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Cao Bằng năm 2025.
4. Đề án số 1242/ĐA-UBND ngày 29/4/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Cao Bằng.
5. Báo cáo số 1674/BC-UBND ngày 27/5/2026 của UBND tỉnh Cao Bằng về ơ kết 01 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.
Ngày 1/7/2025 đã trở thành một dấu mốc đặc biệt trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Trên quê hương cách mạng - nơi từng ghi dấu những quyết sách lịch sử của Đảng và dân tộc, chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành, mở ra một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu bộ máy tinh gọn hơn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hơn và phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Đây là cuộc sắp xếp tổ chức hành chính có quy mô lớn trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Từ 10 đơn vị hành chính cấp huyện và 161 đơn vị hành chính cấp xã, sau sắp xếp, tỉnh còn 56 xã, phường, gồm 53 xã và 3 phường; giảm 105 đơn vị hành chính cấp xã, đạt tỷ lệ 65,2%; đồng thời kết thúc hoạt động cấp huyện, chuyển sang chính quyền 2 cấp: cấp tỉnh và cấp xã. Sự thay đổi này không chỉ là điều chỉnh địa giới hành chính, mà còn là bước đổi mới sâu rộng về tư duy quản trị, phương thức điều hành và cách thức phục vụ Nhân dân.
Ngay từ những ngày đầu vận hành, nhiều câu hỏi lớn đã được đặt ra: Khi không còn cấp huyện, công tác quản lý nhà nước có bảo đảm thông suốt? Cấp xã có đủ năng lực đảm đương khối lượng công việc lớn hơn? Người dân vùng sâu, vùng xa có thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục cần thiết? Những băn khoăn ấy là điều dễ hiểu, nhất là với một tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn về hạ tầng, giao thông, công nghệ thông tin và nguồn nhân lực. Toàn tỉnh vẫn còn 69 xóm “trắng sóng” hoặc “lõm sóng” di động, trong đó 29 xóm với khoảng 5.600 hộ dân chưa có điện lưới quốc gia.
Nhận diện rõ những khó khăn đặt ra, Cao Bằng đã chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa cho quá trình vận hành chính quyền địa phương mới. Tỉnh thành lập Ban Chỉ đạo, xây dựng đề án, kế hoạch và ban hành 96 văn bản chỉ đạo; các sở, ban, ngành ban hành 236 văn bản hướng dẫn, đôn đốc cơ sở. Cùng với đó, tổ chức bộ máy được kiện toàn theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền: sau sắp xếp, tỉnh có 16 sở, ban, ngành thuộc UBND tỉnh; chấm dứt hoạt động 99 phòng thuộc UBND cấp huyện; thành lập 168 cơ quan chuyên môn và 56 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã. Công tác bố trí đội ngũ cũng được triển khai đồng bộ, với 3.611 biên chế cán bộ, công chức, 15.376 biên chế viên chức được tạm giao; 2.399 cán bộ, công chức được điều động, 11.123 viên chức được bố trí, cùng 203 lớp bồi dưỡng, tập huấn cho 12.215 lượt cán bộ, công chức, viên chức nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy chính quyền 2 cấp.
Điều đáng ghi nhận là sau một năm vận hành, bộ máy mới đã nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định. Các xã, phường mới thành lập từng bước khắc phục khó khăn ban đầu, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước liên tục, không làm gián đoạn việc giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp. Qua các đoàn kiểm tra, giám sát, đoàn công tác của tỉnh và các hội nghị giao ban, 212 lượt kiến nghị của xã, phường đã được các cơ quan chuyên môn tham mưu trả lời, kịp thời tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở.
Từ một quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước, cuộc cải cách tổ chức bộ máy ở Cao Bằng đã dần chuyển hóa thành những chuyển động cụ thể trong đời sống xã hội. Bước chuyển mình lịch sử ấy không chỉ được đo bằng số lượng đơn vị hành chính được sắp xếp, mà còn được cảm nhận qua sự ổn định của bộ máy, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ và kỳ vọng về một nền hành chính gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Khi xã, phường trở thành "điểm tựa" phục vụ Nhân dân
Nếu phần đầu của cuộc chuyển mình là sắp xếp lại tổ chức bộ máy, thì thước đo quan trọng nhất sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp chính là chất lượng phục vụ Nhân dân. Trong chín quyền địa phương mới, xã, phường không chỉ là cấp hành chính gần dân nhất, mà đang từng bước trở thành điểm tựa phục vụ trực tiếp, nơi nhiều nhu cầu, thủ tục và vướng mắc của người dân được tiếp nhận, hướng dẫn, giải quyết ngay từ cơ sở.
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của 56 xã, phường, những chuyển động của cơ sở được cảm nhận rõ qua từng hồ sơ, từng lượt người dân đến giao dịch. Nhiều thủ tục trước đây phải lên huyện, nay được cán bộ xã, phường tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý ngay tại cơ sở. Với người dân vùng cao, vùng xa, sự thay đổi ấy không chỉ giúp bớt thời gian đi lại, giảm chi phí, công sức, mà còn tạo cảm giác gần gũi, thuận tiện hơn khi làm việc với chính quyền. Sau một năm vận hành, toàn tỉnh tiếp nhận 173.353 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 111.125 hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, chiếm 64,1%; 156.888 hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, đạt 97,62%. Riêng tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của 56 xã, phường, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,4%. Những con số ấy cho thấy, dù khối lượng công việc tăng lên, chính quyền xã, phường đã từng bước thích ứng, bảo đảm việc giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp thông suốt, không bị gián đoạn.
Những kết quả đó được tạo nên từ sự thích ứng bền bỉ của đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường trong điều kiện nhiệm vụ mới, yêu cầu mới. Đồng chí Đàm Mai Hoa, Phó Chủ tịch UBND xã Lũng Nặm, chia sẻ: Những ngày đầu vận hành chính quyền xã mới, cán bộ, công chức chịu áp lực lớn do quy trình thay đổi, khối lượng công việc tăng, trong khi người dân còn nhiều bỡ ngỡ. Tuy nhiên, nhờ được tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ và sử dụng hệ thống phần mềm đồng bộ, việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ dần đi vào nền nếp. Mục tiêu cao nhất là phục vụ người dân tốt hơn.
Không chỉ tiếp nhận hồ sơ tại xã, phường, Cao Bằng còn triển khai giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi toàn tỉnh, với 100% thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương được tổ chức thực hiện theo hướng này. Cùng với đó, tỉnh rà soát, cắt giảm thời gian giải quyết đối với 667 thủ tục hành chính; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính, với tỷ lệ số hóa đạt trên 88%. Tổng số đơn thư, khiếu nại, tố cáo trên địa bàn tỉnh từ 01/7/2025 đến 24/5/2026 là 1.478 đơn, tỷ lệ giải quyết đạt 98,84%. Các cơ quan, đơn vị thực hiện tiếp nhận, phân loại, theo dõi, xử lý và lưu trữ hồ sơ khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị trên môi trường điện tử; đồng thời cập nhật tiến độ giải quyết để phục vụ công tác quản lý, tra cứu và theo dõi.
Bà Hà Thị Kịp, người dân phường Thục Phán cho biết: Các chủ trương, văn bản về sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp được phường công khai, thông tin kịp thời qua họp tổ dân phố, loa truyền thanh, nhóm Zalo, qua cán bộ cơ sở tuyên truyền trực tiếp. Được giải thích rõ ràng, người dân chúng tôi hiểu hơn mục đích của việc sắp xếp, yên tâm và đồng thuận hơn.
Tỷ lệ đánh giá mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính là một trong những thước đo quan trọng phản ánh chất lượng phục vụ của bộ máy mới. Năm 2025, tỷ lệ này đạt 96,31%; trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 90,18%. Những con số này cho thấy, dù quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn những khó khăn về cơ sở vật chất, hạ tầng số và khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến ở một số địa bàn vùng sâu, vùng xa, chất lượng phục vụ của chính quyền cơ sở đang được kiểm chứng bằng chính cảm nhận của người dân, doanh nghiệp.
Kỳ vọng mới từ những chuyển động ở cơ sở
Từ nền tảng đồng thuận sau sắp xếp, Cao Bằng có thêm điều kiện để khơi thông các nguồn lực phát triển. Trên vùng đất biên cương giàu tiềm năng về kinh tế, du lịch và văn hóa các dân tộc, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp đang đặt ra yêu cầu mới: xã, phường không chỉ làm tốt nhiệm vụ phục vụ hành chính, mà còn phải chủ động hơn trong tổ chức phát triển, chăm lo đời sống Nhân dân và giữ vững ổn định từ cơ sở.
Những chuyển động ấy bước đầu phản ánh trong kết quả phát triển của tỉnh. Năm 2025, tăng trưởng GRDP của Cao Bằng đạt 7,22%, cao nhất trong giai đoạn và cao nhất trong 10 năm qua; 12/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội đạt và vượt kế hoạch; thu ngân sách nhà nước đạt trên 4.530 tỷ đồng; du lịch lần đầu đón trên 5 triệu lượt khách, doanh thu khoảng 4.100 tỷ đồng. Quý I/2026, tăng trưởng tiếp tục đạt khoảng 7,5%, cho thấy xu hướng phục hồi tích cực. Đây là cơ sở quan trọng để Cao Bằng tiếp tục phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 10%/năm, trong đó chính quyền xã, phường giữ vai trò sát dân, sát địa bàn, hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, dịch vụ, du lịch cộng đồng và bảo đảm ổn định khu vực biên giới.
Không chỉ ở lĩnh vực kinh tế, những kỳ vọng mới còn được mở ra từ các chuyển động về văn hóa, giáo dục và an sinh xã hội. Ở các xã vùng cao, vùng biên, việc gìn giữ bản sắc dân tộc, chăm lo học sinh, hỗ trợ hộ nghèo, người có công, người yếu thế đều cần sự vào cuộc sát sao của chính quyền cơ sở. Đặc biệt, việc đầu tư xây dựng, hoàn thiện 21 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, cùng "Chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm" phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2026, cho thấy quyết tâm đưa chính sách giáo dục, an sinh đến gần hơn với con em và Nhân dân vùng biên.
Khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đặt ra đối với bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở cao hơn trước. Đồng chí Tô Vũ Ninh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (nguyên Bí thư Đảng ủy xã Đàm Thủy), trao đổi: Cán bộ, công chức cơ sở phải nắm chắc địa bàn, hiểu đời sống Nhân dân, chủ động tham mưu các nhiệm vụ phát triển sản xuất, chăm lo giáo dục, an sinh xã hội và giữ vững ổn định từ cơ sở. Muốn đáp ứng yêu cầu đó, mỗi cán bộ phải gần dân hơn, trách nhiệm hơn, không ngừng nâng cao trình độ, kỹ năng và năng lực thực tiễn trong tình hình mới.
Một năm chưa dài để đo hết tác động của một cuộc cải cách lớn, nhưng đủ để nhìn thấy hướng chuyển động tích cực từ cơ sở. Từ sự đồng thuận sau sắp xếp, vai trò chủ động hơn của xã, phường đến những kết quả bước đầu trong phát triển kinh tế - xã hội, Cao Bằng có thêm cơ sở để kỳ vọng về một nền hành chính gần dân, chính quyền cơ sở vững hơn và vùng biên tiếp tục chuyển mình. Những chuyển động ấy cũng cung cấp thêm cơ sở lý luận và thực tiễn để nhìn nhận đúng về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: tinh gọn bộ máy, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, gần dân hơn và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn./.
KỲ 2: THỰC TIỄN - LỜI ĐÁP ĐANH THÉP TRƯỚC NHỮNG LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC
Nếu Kì 1 cho thấy những chuyển động từ cơ sở trong quá trình kiến tạo nền hành chính gần dân, thì Kì 2 tập trung làm rõ một vấn đề cốt lõi: thực tiễn Cao Bằng đã bác bỏ những luận điệu xuyên tạc như thế nào. Từ kết quả vận hành của bộ máy mới, có thể nhìn rõ sự phiến diện trong các luận điệu xuyên tạc cho rằng việc sắp xếp tổ chức hành chính là “cơ học”, làm suy yếu quản lý nhà nước hoặc đẩy khó khăn xuống cấp xã, phường.
Bóc tách sự đánh tráo trong các luận điệu xuyên tạc
Mỗi cuộc cải cách lớn cần được nhìn nhận trong cả quá trình vận hành, nhất là giai đoạn đầu khi tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và phương thức làm việc cùng lúc phải thích ứng với yêu cầu mới. Đây cũng là thời điểm các thế lực thù địch, cơ hội chính trị thường lợi dụng để cắt nghĩa sai lệch, biến những khó khăn phát sinh trong thực hiện thành cái cớ phủ nhận chủ trương. Với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những thay đổi lớn về tổ chức hành chính tại cấp cơ sở đã bị một số đối tượng cố tình nhìn nhận phiến diện, tách khỏi mục tiêu đổi mới quản trị, tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.
Trên không gian mạng, các luận điệu xuyên tạc được tung ra dưới nhiều hình thức: cho rằng việc sắp xếp tổ chức bộ máy chỉ là sự “sắp xếp cơ học”, “tập trung quyền lực”, “làm mất dân chủ ở cơ sở”; xuyên tạc mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là “bỏ cấp chính quyền”, làm suy yếu vai trò quản lý nhà nước, đẩy khó khăn xuống cấp xã, phường. Thậm chí, có luận điệu còn vu cáo Đảng, Nhà nước “không lấy ý kiến Nhân dân”, “không trưng cầu dân ý”, từ đó công kích vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, kích động tâm lý hoài nghi, bất mãn trong một bộ phận quần chúng.
Điểm chung của các luận điệu trên là cố tình đánh tráo bản chất. Chúng đồng nhất tinh gọn bộ máy với “thu hẹp dân chủ”; đồng nhất giảm tầng nấc trung gian với làm suy yếu quản lý nhà nước; đồng nhất áp lực thích ứng của xã, phường với tình trạng quá tải, buông lỏng điều hành. Đây là cách nhìn phiến diện, chỉ bám vào sự thay đổi về hình thức tổ chức mà bỏ qua mục tiêu cốt lõi của cải cách: phân định rõ thẩm quyền, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao trách nhiệm phục vụ Nhân dân và làm cho bộ máy vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn.
Đặt trong điều kiện của Cao Bằng - một tỉnh miền núi, biên giới, địa bàn rộng, dân cư phân tán - những khó khăn ban đầu trong vận hành mô hình mới là điều dễ hiểu. Nhưng khó khăn không đồng nghĩa với sai lầm về chủ trương, càng không thể bị lợi dụng để phủ nhận nỗ lực đổi mới tổ chức bộ máy. Vấn đề cần nhìn nhận là bộ máy đã vận hành ra sao, những vướng mắc được tháo gỡ thế nào và người dân được phục vụ có tốt hơn hay không?
Kết quả 1 năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại Cao Bằng - “lời đáp đanh thép” trước những luận điệu xuyên tạc
Về lý luận, yêu cầu tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền đã được soi sáng từ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và được Đảng ta khẳng định trong quá trình đổi mới, thì thực tiễn Cao Bằng sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính sẽ đóng góp một phần căn cứ sinh động để kiểm chứng. Từ cơ sở ấy, những luận xuyên tạc về tổ chức chính quyền địa phương hai cấp càng bộc lộ sự phiến diện.
Trước hết, luận điệu cho rằng sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp chỉ là sự “sắp xếp cơ học” đã cố tình giản lược một cuộc cải cách về quản trị thành phép cộng, trừ đơn vị hành chính. Cách nhìn ấy chỉ thấy số xã, phường giảm đi, cấp huyện kết thúc hoạt động, nhưng né tránh phần cốt lõi: chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm công vụ và phương thức vận hành đều được tổ chức lại vì mục tiêu phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Sau một năm vận hành mô hình mới, nhiệm vụ quản lý nhà nước tại Cao Bằng được phân định rõ hơn giữa cấp tỉnh và cấp xã. Đến ngày 15/4/2026, toàn tỉnh có 2.214 nhiệm vụ quản lý nhà nước, trong đó cấp xã thực hiện 527 nhiệm vụ do tiếp nhận từ cấp huyện, từ phân cấp của bộ, ngành Trung ương và phân định thẩm quyền giữa Trung ương với địa phương; riêng từ ngày 1/7/2025, UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh đã phân cấp 43 nhiệm vụ cho UBND cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã. Cùng với đó, 97,7% cán bộ, công chức cấp xã có trình độ đại học trở lên, cho thấy cơ sở không chỉ được giao thêm nhiệm vụ mà còn từng bước được củng cố năng lực thực thi. Điều đó cho thấy, mô hình mới không dừng ở thay đổi đơn vị hành chính, mà hướng tới nâng chất lượng quản trị từ cơ sở, bảo đảm bộ máy sau sắp xếp vừa tinh gọn hơn, vừa đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ được giao.
Thứ hai, luận điệu cho rằng không còn cấp huyện sẽ làm suy yếu quản lý nhà nước là sự đánh tráo giữa “giảm tầng nấc trung gian” với “giảm hiệu lực điều hành”. Trong quản trị nhà nước hiện đại, hiệu quả không nằm ở việc hồ sơ, công việc phải đi qua bao nhiêu cấp, mà ở chỗ thẩm quyền được đặt đúng nơi, trách nhiệm được xác định rõ, vướng mắc được xử lý kịp thời. Tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cấp tỉnh tăng cường điều phối, kiểm tra, giám sát; cấp xã, phường trực tiếp nắm địa bàn, xử lý công việc, phản ánh vấn đề phát sinh; hiệu lực quản lý được củng cố bằng sự rõ ràng, thông suốt và sát thực tiễn hơn.
Thực tiễn tại Cao Bằng cho thấy, việc kết thúc hoạt động cấp huyện không tạo ra khoảng trống điều hành như các luận điệu xuyên tạc rêu rao. Những việc thuộc thẩm quyền xã, phường được giải quyết ngay tại cơ sở; những nội dung vượt thẩm quyền được trao đổi trực tiếp hơn với sở, ngành chuyên môn để hướng dẫn, tháo gỡ. Các cuộc giao ban, kiểm tra, nắm tình hình cơ sở được duy trì thường xuyên, giúp cấp tỉnh kịp thời nhận diện vấn đề phát sinh, còn cấp xã, phường có thêm căn cứ để xử lý công việc đúng thẩm quyền.
Cao Bằng đẩy mạnh chuyển đổi số để bảo đảm chỉ đạo, điều hành thông suốt trong mô hình mới. Đến ngày 1/5/2026, tỉnh cung cấp 1.034 dịch vụ công trực tuyến; tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt 79,6%, thanh toán trực tuyến đạt 58%. 100% cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, UBND cấp xã được cấp chứng thư số; tỷ lệ trao đổi văn bản điện tử ký số đạt trên 90%. Ở cơ sở, 1.349 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 11.300 thành viên đang hoạt động tại thôn, xóm, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công, cài đặt định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt. Từ những việc cụ thể ấy, phong trào “Bình dân học vụ số” từng bước lan tỏa, giúp đồng bào vùng sâu, vùng xa tiếp cận gần hơn với tiện ích công nghệ. Những kết quả này cho thấy quản lý nhà nước không bị “yếu đi”, mà đang chuyển sang phương thức vận hành trực tiếp, liên thông, minh bạch và có khả năng kiểm soát tốt hơn.
Anh Hoàng Văn Quyết. Phó trưởng phòng Văn hoá, UBND xã Trà Lĩnh chia sẻ: Trước đây, một số việc trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, an sinh phải tổng hợp, xin ý kiến qua cấp huyện. Nay xã trực tiếp nắm tình hình, chủ động trao đổi với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh khi có vướng mắc. Công việc đòi hỏi cán bộ, công chức phải hiểu địa bàn, nắm chắc quy định và phối hợp nhanh hơn. Trách nhiệm lớn hơn, nhưng cũng rõ hơn, không thể làm theo kiểu chờ việc hay đẩy việc.
Thứ ba, luận điệu cho rằng mô hình mới là “đẩy khó khăn xuống cơ sở” đã cố tình biến yêu cầu nâng vai trò cấp xã, phường thành sự quy chụp rằng cấp trên “buông” trách nhiệm. Luận điệu này đã được làm rõ bằng thực tiễn tại Cao Bằng. Cùng với việc kiện toàn tổ chức bộ máy, Cao Bằng đã tạm giao 3.611 biên chế cán bộ, công chức và 15.376 biên chế viên chức cho 16 sở, ngành và UBND 56 xã, phường; điều động 2.399 cán bộ, công chức, bố trí 11.123 viên chức để đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy mới. Toàn tỉnh cũng tổ chức 203 lớp bồi dưỡng, tập huấn cho 12.215 lượt cán bộ, công chức, viên chức, qua đó bổ sung kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ cơ sở.
Thời gian qua, tỉnh còn từng bước bảo đảm điều kiện vận hành bằng chuyển đổi số. Hạ tầng mạng truyền số liệu chuyên dùng đã kết nối đến 100% cấp xã; hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến được cấu hình đến 56 UBND cấp xã; Cổng Thông tin điện tử tỉnh, trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị và 56 xã, phường hoạt động ổn định theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. 100% cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, UBND cấp xã được cấp chứng thư số chuyên dùng công vụ; từ đầu năm 2026, tỷ lệ trao đổi văn bản điện tử được ký số đạt trên 90%, góp phần bảo đảm chỉ đạo, điều hành thông suốt. Những kết quả này cho thấy xã, phường không bị “đẩy khó” để tự xoay xở, mà đang được tăng cường thêm nguồn lực, công cụ và cơ chế hỗ trợ để thực hiện nhiệm vụ.
Từ thực tiễn Cao Bằng có thể khẳng định: mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không làm yếu quản lý, không đẩy khó xuống cơ sở, mà tổ chức lại bộ máy theo hướng rõ quyền, rõ trách nhiệm, gần dân, sát dân hơn. Khi hiệu quả vận hành được kiểm chứng bằng những chuyển động cụ thể trong đời sống, các luận điệu xuyên tạc không còn cơ sở để bám víu. Đây cũng là nền tảng để niềm tin của Nhân dân tiếp tục được bồi đắp, trở thành thành trì vững chắc trước mọi sự xuyên tạc, bóp méo.
Khi niềm tin của Nhân dân trở thành "thành trì vững chắc"
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh quan điểm “lấy dân làm gốc”, coi phục vụ Nhân dân là mục tiêu cao nhất của bộ máy nhà nước. Tinh thần ấy tiếp tục được Đảng ta khẳng định trong quá trình đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn. Thực tiễn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Cao Bằng cho thấy, giá trị của cải cách được đo bằng sự đồng thuận và niềm tin của Nhân dân. Những khó khăn về hạ tầng số, cơ sở vật chất hay năng lực thích ứng của một bộ phận cán bộ vẫn cần tiếp tục tháo gỡ, nhưng không thể bị "đánh tráo" thành sai lầm về chủ trương. Chính sự thẳng thắn nhận diện hạn chế, chủ động điều chỉnh, từng bước hoàn thiện phương thức vận hành đã thể hiện tinh thần đổi mới, cầu thị và trách nhiệm trước Nhân dân.
Những đổi thay cụ thể ở cơ sở, niềm tin của người dân đối với chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy cũng được bồi đắp một cách tự nhiên. Cô Nguyễn Thị Khoa, tổ dân phố Xuân Đại, xã Trường Hà, chia sẻ: Người dân tin vào chủ trương của Đảng từ những việc cụ thể hằng ngày. Chính quyền gần dân hơn, cán bộ trách nhiệm hơn, việc của dân được quan tâm hơn thì lòng dân tự khắc tin. Có niềm tin rồi, những lời xuyên tạc khó làm lay chuyển.
Trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, không có lập luận nào thuyết phục hơn những đổi thay người dân trực tiếp cảm nhận; không có minh chứng nào bền vững hơn niềm tin được hình thành từ hiệu quả phục vụ và sự đồng thuận xã hội. Khi niềm tin ấy được bồi đắp từ cơ sở, nó trở thành thành trì vững chắc trước mọi sự xuyên tạc, bóp méo.
Từ hành trình một năm kiến tạo nền hành chính gần dân đến những căn cứ thực tiễn bác bỏ các luận điệu xuyên tạc, Cao Bằng đang cho thấy rõ sức sống của một chủ trương đúng. Tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp góp phần khơi thông dòng chảy điều hành, để quyền lực công được vận hành rõ trách nhiệm hơn, gần dân hơn và hiệu quả hơn. Trên vùng đất biên cương giàu truyền thống cách mạng, khi bộ máy mới từng bước đi vào nền nếp, niềm tin của Nhân dân được bồi đắp từ những đổi thay cụ thể ở cơ sở, đó chính là lời đáp đanh thép trước mọi sự xuyên tạc; đồng thời tiếp thêm động lực để Cao Bằng phát triển nhanh, bền vững, xây dựng quê hương ngày càng đổi mới, giàu đẹp./.
------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. Kết luận số 121-KL/TW, ngày 24-1-2025, của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, về Tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25-10-2017 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”.
2. Kết luận số 1380-KL/TU ngày 18/4/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Cao Bằng về Phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Cao Bằng.
3. Đề án số 1206/ĐA-UBND ngày 26/4/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Cao Bằng năm 2025.
4. Đề án số 1242/ĐA-UBND ngày 29/4/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Cao Bằng.
5. Báo cáo số 1674/BC-UBND ngày 27/5/2026 của UBND tỉnh Cao Bằng về ơ kết 01 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.
ThS. Nguyễn Thị Oanh
Giảng viên phòng Quản lý đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học
Tác phẩm đạt giải Khuyến khích tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tỉnh Cao Bằng năm 2026
Giảng viên phòng Quản lý đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học
Tác phẩm đạt giải Khuyến khích tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tỉnh Cao Bằng năm 2026
Những tin cũ hơn
Những tin mới hơn
- Tin nổi bật
