MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BÀI THU HOẠCH NGHIÊN CỨU THỰC TẾ CỦA LỚP TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ HOÀNG ĐÌNH GIONG

Thứ năm - 07/05/2026 10:57

Trong chương trình đào tạo Trung cấp Lý luận chính trị hiện nay, hoạt động nghiên cứu thực tế là một nội dung học tập bắt buộc, được quy định trong Quy chế quản lý đào tạo của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành kèm theo Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG ngày 20/3/2026 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là một khâu quan trọng trong quy trình đào tạo mà còn là cầu nối trực tiếp giữa lý luận với thực tiễn, góp phần giúp học viên củng cố nền tảng tri thức lý luận, rèn luyện phương pháp tư duy khoa học và nâng cao năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn ở cơ sở.
Xuất phát từ yêu cầu ngày càng cao đối với công tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn hiện nay, việc đánh giá đúng thực trạng hoạt động nghiên cứu thực tế và chất lượng bài thu hoạch của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thực tiễn triển khai tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong cho thấy, hoạt động nghiên cứu thực tế trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, thể hiện qua một số nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, hoạt động nghiên cứu thực tế được tổ chức đúng quy định, có kế hoạch cụ thể và duy trì thường xuyên. Hằng năm, Nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch nghiên cứu thực tế cho các lớp Trung cấp lý luận chính trị, bảo đảm phù hợp với tiến độ đào tạo và mục tiêu chương trình. Nhà trường đã tổ chức cho các lớp Trung cấp lý luận chính trị đi nghiên cứu thực tế tại địa phương trong và ngoài tỉnh. Từ năm 2023 - 2025, Trường tổ chức đi nghiên cứu thực tế cho 21 Lớp Trung cấp lý luận chính trị ( Từ Lớp Trung cấp Lý luận chính trị khóa 11 đến khóa 32, với số lượng 1153 học viên. Nội dung nghiên cứu tập trung vào các lĩnh vực thiết thực như: xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở, phát triển kinh tế nông thôn, xây dựng nông thôn mới, cải cách hành chính, giảm nghèo bền vững và bảo đảm quốc phòng, an ninh ở khu vực biên giới. Việc lựa chọn địa điểm nghiên cứu theo hướng gắn với các mô hình tiêu biểu đã tạo điều kiện để học viên tiếp cận thực tiễn một cách trực quan, qua đó củng cố kiến thức lý luận và nâng cao khả năng vận dụng vào công tác.
Thứ hai, ý thức trách nhiệm và thái độ học tập của học viên đối với hoạt động nghiên cứu thực tế và viết bài thu hoạch có chuyển biến tích cực. Tỷ lệ học viên tham gia đầy đủ các hoạt động nghiên cứu thực tế (từ năm 2023 -2025) đạt 100%, thể hiện tinh thần nghiêm túc trong học tập và rèn luyện. Sau mỗi đợt nghiên cứu thực tế, học viên hoàn thành bài thu hoạch đúng thời hạn theo quy định; tỷ lệ bài thu hoạch được xếp loại giỏi chiếm tỷ lệ cao chiếm 99,48%, khá 0,52%, không có trung bình. Nhiều bài thu hoạch đã thể hiện sự đầu tư công phu, có sự liên hệ chặt chẽ giữa nội dung lý luận với thực tiễn công tác tại cơ quan, đơn vị; một số bài viết đã đề xuất được những kiến nghị, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn ở địa phương, bước đầu có giá trị tham khảo đối với công tác quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở.
Thứ ba, công tác hướng dẫn, quản lý và đánh giá bài thu hoạch nghiên cứu thực tế được thực hiện chặt chẽ, đúng quy trình. Thông thường, giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn cụ thể cho từng lớp, tổ chức phổ biến yêu cầu, nội dung và phương pháp viết bài thu hoạch trước mỗi đợt nghiên cứu thực tế. Việc chấm điểm và nhận xét bài thu hoạch được thực hiện theo tiêu chí quy định, bảo đảm tính khách quan và thống nhất trong đánh giá kết quả học tập của học viên. Các học viên phần lớn nộp bài thu hoạch đúng thời hạn, điều đó cho thấy công tác quản lý và tổ chức thực hiện đã từng bước đi vào nền nếp.
Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, hoạt động nghiên cứu thực tế và chất lượng bài thu hoạch của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định:
Thứ nhất, chất lượng một số bài thu hoạch nghiên cứu thực tế chưa thật sự đồng đều, còn biểu hiện nặng về mô tả, thiếu chiều sâu phân tích và liên hệ thực tiễn. Trong thực tế, một bộ phận học viên còn lúng túng trong việc lựa chọn vấn đề khi đi nghiên cứu thực tế, xác định trọng tâm nội dung và phương pháp tiếp cận phù hợp. Nhiều bài thu hoạch chủ yếu dừng lại ở việc tổng hợp thông tin từ báo cáo của địa phương hoặc tài liệu sẵn có, chưa thể hiện rõ tư duy phân tích, đánh giá và vận dụng kiến thức lý luận vào giải quyết vấn đề thực tiễn. Điều này cho thấy kỹ năng nghiên cứu và năng lực khái quát thực tiễn của một số học viên vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của chương trình đào tạo.
Thứ hai, việc khai thác thông tin thực tiễn và thu thập dữ liệu phục vụ cho bài thu hoạch ở một số học viên còn mang tính hình thức, chưa chủ động và thiếu tính hệ thống. Trong quá trình nghiên cứu thực tế, một số học viên chưa thực sự tích cực quan sát, ghi chép, đặt câu hỏi hoặc trao đổi sâu với cán bộ cơ sở; việc thu thập thông tin chủ yếu dựa vào tài liệu được cung cấp sẵn, chưa chú trọng khảo sát thực tế hoặc tiếp cận nhiều nguồn thông tin khác nhau. Do đó, nội dung bài thu hoạch còn thiếu minh chứng cụ thể, số liệu thực tiễn chưa phong phú, dẫn đến tính thuyết phục và giá trị tham khảo của bài viết chưa cao.
Thứ ba, công tác hướng dẫn học viên viết bài thu hoạch ở một số thời điểm chưa thật sự sâu sát, việc định hướng nội dung nghiên cứu chưa đồng đều giữa các lớp. Mặc dù đã có giảng viên (thường là giáo viên chủ nhiệm) hướng dẫn nhưng thời gian tổ chức nghiên cứu thực tế tập trung trong thời gian ngắn, việc theo dõi, hỗ trợ học viên trong quá trình xây dựng bài thu hoạch đôi khi chưa được thực hiện thường xuyên. Một số học viên chưa được hướng dẫn cụ thể về cách xác định vấn đề nghiên cứu, xây dựng bố cục bài viết hoặc sử dụng số liệu thực tiễn, dẫn đến chất lượng bài thu hoạch chưa thật sự nổi bật.
Thứ tư, chưa bảo đảm đúng thời điểm tổ chức hoạt động nghiên cứu thực tế theo quy định của chương trình đào tạo. Theo quy định của chương trình đào tạo Trung cấp lý luận chính trị, Nhà trường tổ chức cho học viên đi nghiên cứu thực tế sau khi đã hoàn thành ít nhất một nửa khối lượng kiến thức của chương trình, nhằm bảo đảm người học có nền tảng lý luận cần thiết để quan sát, phân tích và liên hệ với thực tiễn một cách hiệu quả. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, vẫn còn tình trạng một số lớp đi trước hoặc đi sau thời điểm quy định. Điều đó đã phần nào làm giảm sự gắn kết giữa kiến thức lý luận và nội dung khảo sát thực tế, đồng thời ảnh hưởng đến chiều sâu phân tích và chất lượng bài thu hoạch của học viên. Điều đó đặt ra yêu câu cần bảo đảm hoạt động nghiên cứu thực tế được tổ chức đúng thời điểm để phát huy đầy đủ hiệu quả trong quá trình đào tạo.
Thứ năm, phương thức tổ chức hoạt động nghiên cứu thực tế còn đơn điệu, chưa thật sự đa dạng về hình thức và phương pháp triển khai. Trong thực tế tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, hoạt động nghiên cứu thực tế của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị hiện nay chủ yếu được thực hiện thông qua hình thức chủ yếu là tham quan mô hình, điển hình, danh lam thắng cảnh. Việc nghe báo cáo của địa phương, tham dự trực tiếp các hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị ở cơ sở còn hạn chế. Phương thức này tuy cần thiết nhưng chưa chú trọng nhiều đến các hoạt động thiên về tiếp nhận thông tin, mang tính trải nghiệm, khảo sát thực địa hoặc thảo luận, xử lý tình huống thực tiễn.
Từ những hạn chế nêu trên, việc triển khai các giải pháp thiết thực, đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu thực tế và bài thu hoạch của học viên là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Một số giải pháp cụ thể thực hiện như sau:
Thứ nhất, đổi mới phương thức tổ chức nghiên cứu thực tế theo hướng tăng cường tại cơ sở, hoạt động trải nghiệm và khảo sát thực địa. Bên cạnh việc nghe báo cáo và tham quan mô hình, các điển hình tiên tiến, các danh lam thắng cảnh cần tổ chức cho học viên trực tiếp khảo sát tại cơ sở, trao đổi với cán bộ, người dân hoặc tham gia quan sát quá trình giải quyết công việc thực tiễn. Việc tăng cường tiếp cận thực tế sẽ giúp học viên hình thành tư duy phân tích, đánh giá và nâng cao khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác.
Thứ hai, tổ chức các hoạt động thảo luận chuyên đề và xử lý tình huống thực tiễn trong quá trình nghiên cứu thực tế. Sau mỗi nội dung khảo sát, cần bố trí thời gian để học viên thảo luận nhóm, phân tích vấn đề hoặc xử lý các tình huống gắn với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị tại địa phương. Đây là phương thức hiệu quả để chuyển từ tiếp nhận thông tin sang tư duy phản biện và vận dụng kiến thức lý luận.
Thứ ba, tăng cường giao nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể cho học viên trước khi đi nghiên cứu thực tế. Mỗi học viên hoặc nhóm học viên cần được giao chủ đề nghiên cứu rõ ràng, có định hướng câu hỏi khảo sát và yêu cầu sản phẩm đầu ra. Việc chuẩn bị trước nội dung nghiên cứu sẽ giúp hoạt động nghiên cứu thực tế diễn ra có mục tiêu, tránh hình thức và nâng cao chất lượng bài thu hoạch.
Thứ tư, mở rộng địa bàn và nội dung nghiên cứu thực tế gắn với những mô hình mới, vấn đề thực tiễn nổi bật của địa phương. Cần ưu tiên lựa chọn các địa phương, cơ quan, đơn vị có mô hình hay, cách làm sáng tạo hoặc đang triển khai những nhiệm vụ trọng tâm như cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng nông thôn mới hoặc phát triển kinh tế - xã hội vùng đặc thù. Điều này sẽ giúp học viên tiếp cận những kinh nghiệm thực tiễn có giá trị và tăng tính thời sự của hoạt động nghiên cứu.
Thứ năm, ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp dạy học tích cực trong tổ chức nghiên cứu thực tế. Có thể kết hợp hình thức nghiên cứu trực tiếp với việc khai thác dữ liệu số, video tình huống, hồ sơ thực tiễn hoặc tổ chức tọa đàm trực tuyến với cán bộ cơ sở. Việc đa dạng hóa phương thức tiếp cận thông tin sẽ góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phù hợp với yêu cầu đổi mới phương pháp đào tạo hiện nay.
Có thể khẳng định rằng, việc nâng cao chất lượng bài thu hoạch nghiên cứu thực tế của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong không chỉ là yêu cầu của chương trình đào tạo mà còn là yếu tố quan trọng góp phần gắn kết chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn. Việc nâng cao chất lượng bài thu hoạch nghiên cứu thực tế góp phần tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng học tập, rèn luyện của học viên, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Nhà trường. Trong thời gian tới, cùng với yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục lý luận chính trị, việc tiếp tục quan tâm hoàn thiện nội dung, phương pháp và cách thức tổ chức hoạt động nghiên cứu thực tế sẽ là hướng đi quan trọng nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Trường trong hình mới./.

ThS. Hoàng Kim Huệ
Giảng viên khoa Nhà nước và pháp luật

GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG

ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

TỔ CHỨC - HÀNH CHÍNH - QUẢN TRỊ

TIN TỨC SỰ KIỆN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BÀI THU HOẠCH NGHIÊN CỨU THỰC TẾ CỦA LỚP TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ HOÀNG ĐÌNH GIONG

Những tin cũ hơn

Những tin mới hơn