XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GẮN VỚI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI TỈNH CAO BẰNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

        Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, hiện nay Đảng và Nhà nước quyết định tiếp tục thực hiện tiếp giai đoạn 2 (2021-2025) với quan điểm “Nông thôn mới có điểm bắt đầu và không có điểm kết thúc” trong đó, bảo vệ môi trường là một tiêu chí quan trọng trong Chương trình xây dựng nông thôn mới. Trong thời gian vừa qua, tỉnh Cao Bằng đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường nông thôn.
        Trong Quyết định số 318/QĐ -TTg ngày 8/3/2022 ban hành bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2021-2025, tại Tiêu chí 17 về Môi Trường gồm 12 nội dung: Hộ được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn; cơ sở sản xuất - kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, làng nghề đảm bảo quy định về bảo vệ môi trường, cảnh quan, không gian xanh - sạch - đẹp, an toàn; không để xảy ra tồn đọng nước thải sinh hoạt tại các khu dân cư tập trung; đất cây xanh sử dụng công cộng tại điểm dân cư nông thôn; Mai táng, hỏa táng phù hợp với quy định và theo quy hoạch; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn không nguy hại trên địa bàn được thu gom, xử lý theo quy định; tỷ lệ bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng và chất thải rắn y tế được thu gom, xử lý đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường; tỷ lệ hộ có nhà tiêu, nhà tắm, thiết bị chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh và đảm bảo 3 sạch; tỷ lệ cơ sở chăn nuôi đảm bảo các quy định về vệ sinh thú y, chăn nuôi và bảo vệ môi trường;  tỷ lệ hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn thực phẩm; tỷ lệ hộ gia đình thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn; tỷ lệ chất thải nhựa phát sinh trên địa bàn được thu gom, tái sử dụng, tái chế, xử lý theo quy định. Thực hiện Quyết định số 587/QĐ-TTg, ngày 18/5/2022 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Kế hoạch tổ chức Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” giai đoạn 2021 - 2025, Ủy ban nhân dân tỉnh đã quán triệt, ban hành các văn bản chỉ đạo các đơn vị, địa phương phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng phong trào đến các tầng lớp nhân dân trên địa bàn cụ thể như: Quyết định số  925-QĐ/TTg ngày 02/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình tăng cường bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và cấp nước sạch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025; Kế hoạch số 1044/KH-UBND ngày 6/5/2024 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng về triển khai thực hiện Chương trình tăng cường bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và cấp nước sạch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới năm trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2024 - 2025; Quyết định số 623/QĐ-UBND ngày 25/5/2022 của UBND tỉnh Cao Bằng về phê duyệt Đề án phân loại, xử lý, tái chế chất thải tập trung và phân tán trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.
        Về kết quả xây dựng nông thôn mới gắn với bảo vệ môi trường bền vững tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2021 - 2025 đã đạt được một số kết quả cụ thể như sau: Các địa phương đã tích cực tuyên truyền, vận động người dân vệ sinh đường làng, ngõ xóm, chỉnh trang nhà cửa, xây dựng nhà tiêu, nhà tắm hợp vệ sinh góp phần xây dựng cảnh quan môi trường, xanh - sạch - đẹp; các tổ chức cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn cơ bản chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Hiện nay đang triển khai mô hình phân loại, thu gom rác thải trên địa bàn thị trấn Tĩnh Túc, huyện Nguyên Bình; đẩy mạnh xử lý, khắc phục ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường tại những khu vực tập trung nhiều nguồn thải, những nơi gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và các khu vực mặt nước bị ô nhiễm 03 cơ sở bãi rác gây ô nhiễm nghiêm trọng tại các huyện: Bảo Lâm, Nguyên Bình, Trùng Khánh đã được cấp phép xây dựng và đang triển khai đầu tư thực hiện....[1]
       Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì tỉnh Cao Bằng vẫn đối mặt với không ít khó khăn như: Hiện nay, trong các xã đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020, chỉ có 03 xã duy trì đạt 7/7 tiêu chí về môi trường trong Xây dựng Nông thôn (xã Huy Giáp, huyện Bảo Lạc, xã Thị Hoa, huyện Hạ Lang, xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng)[2]. Một số địa phương chưa thực sự chú trọng cảnh quan môi trường nông thôn, chỉ tiêu cảnh quan môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp; ô nhiễm nguồn nước do tập quán chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp chưa hợp vệ sinh, rác thải sinh hoạt chưa được xử lý triệt để; ý thức bảo vệ môi trường chưa cao vẫn duy trì thói quen xả rác bừa bãi, sử dụng túi nilon, đốt rác ngoài trời; một số khu vực còn tình trạng khai thác khoáng sản và rừng trái phép, gây ảnh hưởng đến môi trường; biến đổi khí hậu tác động mạnh mẽ như lũ quét, sạt lở đất ngày càng diễn biến phức tạp; thiếu kinh phí nguồn lực đầu tư cho các dự án xử lý chất thải rắn chất thải sinh hoạt; … Để bảo đảm thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững gắn với bảo vệ môi trường tại tỉnh Cao Bằng cần tập trung vào một số các giải pháp sau:
        Thứ nhất, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng nhất là trong việc xử lý rác thải, nước thải, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý; xây dựng mô hình "Làng xanh - Sạch - Đẹp".
        Thứ hai, hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý rác thải và nước thải: Xây dựng và nhân rộng mô hình thu gom, phân loại rác thải tại nguồn, thúc đẩy tái chế, giảm thiểu rác thải nhựa; triển khai các điểm tập kết rác thải tập trung, xử lý bằng các phương pháp thân thiện môi trường như ủ phân hữu cơ từ rác hữu cơ, đốt rác có kiểm soát; đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và nước thải chăn nuôi quy mô nhỏ phù hợp với điều kiện địa phương.
        Thứ ba, đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra các cơ sở sản xuất kinh doanh: Kiên quyết xử lý những cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoạt động gây ô nhiễm môi trường và buộc phải đầu tư khắc phục ô nhiễm…
       Thứ tư, đẩy mạnh phát triển mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững: Khuyến khích nông dân áp dụng mô hình nông nghiệp hữu cơ, giảm sử dụng hóa chất độc hại, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ; xây dựng vùng chăn nuôi an toàn sinh học, xử lý chất thải chăn nuôi bằng hầm biogas để giảm ô nhiễm môi trường.
       Thứ năm, bảo vệ và sử dụng hợp lý tài nguyên nước: Kiểm soát chặt chẽ việc khai thác nguồn nước ngầm, bảo vệ các đầu nguồn nước, nhất là tại các vùng cao, vùng sâu; khuyến khích xây dựng hệ thống ao, hồ sinh thái nhằm trữ nước mưa, phục vụ tưới tiêu nông nghiệp; triển khai các mô hình tiết kiệm nước trong sản xuất nông nghiệp, như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa.
       Thứ sáu, huy động nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng: Tận dụng nguồn vốn từ các chương trình hỗ trợ của Nhà nước, huy động sự đóng góp của doanh nghiệp và người dân trong các dự án bảo vệ môi trường; xây dựng cơ chế khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia bảo vệ môi trường, như thưởng cho các hộ gia đình thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường.
       Thứ bảy, đẩy mạnh vai trò của phụ nữ trong bảo vệ môi trường: Các cấp hội phụ nữ đã tổ chức nhiều hoạt động thiết bị thực tế như di chuyển chuồng rào từ sàn nhà, trồng rừng và thu gom rác thải.
        Như vậy, việc xây dựng nông thôn mới gắn với bảo vệ môi trường tại tỉnh Cao Bằng là một nội dung có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống của người dân và đồng thời đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội địa phương ngày càng khởi sắc./.

---

ThS. Hoàng Ngọc Mai
Khoa Nhà nước và Pháp luật