GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG
ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
TỔ CHỨC - HÀNH CHÍNH - QUẢN TRỊ
TIN TỨC SỰ KIỆN
- Liên kết
- Thống kê truy cập
Đang truy cập :
00027
•Thành viên online : 00000
•Máy chủ tìm kiếm : 00003
•Khách viếng thăm : 00024
Hôm nay :
10798
Tháng hiện tại
: 19599
Tổng lượt truy cập : 4501143
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng
TỪ GIÁO DỤC LỊCH SỬ DÂN TỘC ĐẾN LỊCH SỬ ĐẢNG – QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NỀN TẢNG NHẬN THỨC ĐẾN CHIỀU SÂU LÝ LUẬN TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG
Thứ ba - 18/11/2025 07:41
Trên cơ sở vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm chỉ đạo của Đảng, bài viết phân tích sự khác biệt và mối liên hệ biện chứng giữa giáo dục lịch sử dân tộc - giai đoạn hình thành ý thức thông thường và giáo dục lịch sử Đảng - giai đoạn phát triển thành ý thức lý luận. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm phát huy giá trị của hai bộ môn trong công tác tư tưởng, lý luận, xây dựng "hệ miễn dịch" tư tưởng vững chắc cho thế hệ trẻ và toàn xã hội trong bối cảnh đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Giáo dục lịch sử dân tộc được triển khai trong hệ thống giáo dục phổ thông hiện nay là giai đoạn giúp học sinh hình thành ý thức thông thường: nhận biết các sự kiện, nhân vật lịch sử, hình thành tình cảm, lòng biết ơn với tổ tiên, truyền thống dân tộc, từ đó bồi đắp lòng yêu nước và trách nhiệm công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là nền tảng để hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng, là tấm khiên tư tưởng sắc bén trước sự xâm nhập của các trào lưu tư tưởng sai trái, phản động. Giáo dục lịch sử Đảng được giảng dạy ở các cấp học chuyên nghiệp và hệ thống trường chính trị, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và hệ thống giáo dục quốc dân với nhiều hình thức phong phú, sinh động, thông qua nhiều hoạt động. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức, tư duy về lịch sử vẻ vang của Đảng ta. Việc nhận thức rõ hai cấp độ: giáo dục lịch sử dân tộc là giai đoạn hình thành ý thức thông thường và giáo dục lịch sử Đảng là quá trình phát triển thành ý thức lý luận góp phần khẳng định rằng: Giáo dục lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng chính là một quá trình giáo dục toàn diện, đi từ nền tảng cảm xúc, đạo lý đến chiều sâu nhận thức lý luận và bản lĩnh chính trị. Đó cũng chính là cách thức khoa học và bền vững để xây dựng “thành trì tư tưởng” và trang bị “vũ khí sắc bén” từ trong mỗi con người, từ học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường đến cán bộ, lãnh đạo, quản lý, đảng viên và Nhân dân. Đây chính là một trong những nền móng để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong bối cảnh hiện nay.
Giáo dục lịch sử dân tộc - xây dựng nền tảng nhận thức ban đầu tạo "sức đề kháng", "vắc xin" trước các quan điểm sai trái, thù địch.
Giáo dục lịch sử dân tộc hướng đến mọi tầng lớp Nhân dân, trong đó lực lượng đầu tiên mang tính quyết định là thế hệ trẻ, từ mầm non đến học sinh các cấp học, sinh viên. Theo thống kê, tính đến tháng 8-2024 “cả nước có 25.255.251 học sinh, sinh viên, trong đó, số học sinh phổ thông là 23.186.729 em”.[1] Đây là lực lượng trực tiếp tiếp nhận giáo dục lịch sử trong nhà trường. Nếu tính thêm số lượng đoàn viên, thanh niên trong các tổ chức chính trị - xã hội, các trường chính trị, trung tâm bồi dưỡng lý luận, thì sức lan tỏa của giáo dục lịch sử dân tộc càng trở nên sâu rộng. Giáo dục lịch sử dân tộc vì thế không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục – đào tạo, mà cần được nhận thức là một sứ mệnh chính trị toàn diện, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp của các tổ chức chính trị – xã hội và toàn thể cộng đồng. Với đối tượng rộng lớn như vậy, nếu thực hiện tốt sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ, tạo ra lực lượng đông đảo, to lớn trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trong thời gian qua, việc giáo dục lịch sử dân tộc đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Truyền thống dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm qua đã được truyền tải đến lớp lớp các thế hệ người Việt, đó là những giá trị bền vững: lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần đại đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, lòng nhân nghĩa, đức hy sinh, sự thủy chung son sắt và khát vọng vươn lên không ngừng. Những kết quả trong chương trình giáo dục chính thống tại các trường học là điểm sáng, điển hình như: “Kết quả môn Lịch sử tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024 ghi nhận số lượng bài thi điểm 10 tăng cao với 2.108 bài thi đạt điểm 10, tăng gấp 2,7 lần số bài thi đạt điểm 10 của năm 2023”[2]. Đằng sau con số điểm 10 không chỉ là thành tích học tập, mà còn là biểu hiện cụ thể của niềm tự hào về truyền thống cha ông, lòng biết ơn với đất nước. Đây chính là mảnh đất tinh thần quan trọng để hình thành ý thức chính trị lành mạnh và sức đề kháng tư tưởng từ sớm – đúng với tinh thần của Nghị quyết 35-NQ/TW về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bên cạnh đó, xuất hiện các mô hình sáng tạo như: giáo dục lịch sử địa phương tại các di tích cách mạng; tổ chức thi tìm hiểu lịch sử qua mạng, sân khấu hóa các sự kiện lịch sử; lồng ghép vào hoạt động đoàn, hội, đội; kể chuyện lịch sử qua tranh, sách, phim tài liệu,...đều đã làm mới cách tiếp cận, tăng tính hấp dẫn và lan tỏa mạnh mẽ giá trị truyền thống dân tộc trong cộng đồng.
Tuy nhiên, hiện nay một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên còn thờ ơ, lãnh đạm, thậm chí ngây ngô trong nhận thức về lịch sử dân tộc. Tình trạng học sinh không biết Trần Hưng Đạo là ai? không phân biệt được chiến thắng Điện Biên Phủ với chiến thắng 30/4; hoặc có thái độ vô ơn, thiếu tôn trọng đối với các bậc tiền nhân đã hy sinh vì đất nước... vẫn còn phổ biến. Điều này phản ánh sự đứt gãy, khoảng trống trong tiếp nhận giá trị lịch sử, truyền thống của một bộ phận thế hệ trẻ. Trong khi đó, các thế lực thù địch vẫn không ngừng gia tăng hoạt động chống phá. Chúng tung ra nhiều luận điệu nguy hiểm như phủ nhận chiến thắng của dân tộc, bóp méo bản chất các cuộc kháng chiến chống xâm lược, xuyên tạc vai trò lãnh đạo của Đảng, cổ xúy cho tư tưởng dân tộc cực đoan, phủ định lịch sử,.... Các nội dung phản động được trình bày dưới hình thức giải trí, bình luận thời sự, nội dung dạng video, podcast dễ lan truyền nhanh chóng trong giới trẻ. Những thông tin độc hại này đánh vào tâm lý nhẹ dạ, thiếu kiến thức nền, thiếu kỹ năng phản biện của học sinh, sinh viên, từ đó gây hoài nghi, suy giảm lòng tin vào Đảng và Nhà nước. Do vậy, giáo dục lịch sử dân tộc cần được xem là “vắc-xin” tư tưởng, giúp tạo sức đề kháng, tăng cường “miễn dịch cộng đồng” trước những mầm mống độc hại từ các thế lực thù địch và cần được đặt trong mối liên hệ hữu cơ với giáo dục lịch sử Đảng. Nếu lịch sử dân tộc là cái nôi hình thành lòng yêu nước, thì lịch sử Đảng chính là bệ đỡ xây dựng lý tưởng cách mạng. Người thanh niên Việt Nam chỉ có thể hiểu trọn vẹn lịch sử dân tộc khi họ nhận thức đầy đủ vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong tiến trình dân tộc. Vì thế, vấn đề cấp thiết đặt ra là: cần kết nối mạnh mẽ giữa giáo dục lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng, giữa truyền thống và lý tưởng, giữa tình cảm và nhận thức lý luận, để từ đó hình thành thế hệ công dân có “miễn dịch chính trị”, đủ năng lực tư duy phản biện và đủ bản lĩnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước mọi biến động của thời cuộc.
Giáo dục lịch sử Đảng - nâng cao chiều sâu lý luận và bản lĩnh tư tưởng, là “vũ khí sắc bén” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái thù địch.
Là một ngành của khoa học lịch sử, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam mang đầy đủ chức năng của sử học, đồng thời mang đặc trưng chính trị sâu sắc gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. So với giáo dục lịch sử dân tộc, môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam có đối tượng là học viên, sinh viên đang theo học các bậc trung cấp, cao đẳng, đại học, học viện - những người đã đạt đến mức độ tư duy lý luận trừu tượng. So với giáo dục lịch sử dân tộc mang tính phổ cập, tạo nền tảng nhận thức thông thường, thì giáo dục Lịch sử Đảng hướng đến nhiệm vụ lý luận hóa tư tưởng, hình thành bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin khoa học vào con đường cách mạng, và đặc biệt là nâng cao năng lực nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Hai nhóm đối tượng này khác nhau về trình độ, mục tiêu và nội dung đào tạo, nhưng đều giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành “hệ miễn dịch tư tưởng” cho toàn xã hội. Việc toàn bộ công dân trưởng thành tham gia vào hoạt động xã hội đều được học về lịch sử Đảng - dù theo các chương trình chính quy, không chính quy, hay bồi dưỡng lý luận - đã đem lại những kết quả quan trọng và lâu dài.
Trước hết, giáo dục Lịch sử Đảng đã góp phần bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, củng cố lòng tin vào Đảng, vào con đường cách mạng Việt Nam, giúp người học hiểu sâu sắc rằng sự lãnh đạo của Đảng không phải là ngẫu nhiên, áp đặt mà là tất yếu lịch sử. Việc nhận thức đầy đủ về vai trò lịch sử của Đảng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là tiền đề để hình thành thế giới quan khoa học và bản lĩnh chính trị vững vàng cho mỗi cá nhân. Từ đó gắn giáo dục tư tưởng với giáo dục đạo đức, lối sống, tạo nên những lớp người vừa “hồng” vừa “chuyên” trong xây dựng đất nước và bảo vệ chế độ.
Thứ hai, giáo dục Lịch sử Đảng giúp chuyển hóa nhận thức thông thường thành nhận thức lý luận, từ đó hình thành năng lực tư duy chính trị - phản biện lý luận, giúp người học đủ khả năng nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch một cách có cơ sở khoa học và thái độ kiên định. Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực phản động gia tăng xuyên tạc lịch sử, hạ thấp vai trò của Đảng, thì việc từng người dân nhất là cán bộ, đảng viên được học tập, trang bị kiến thức lịch sử Đảng chính là một “lá chắn tư tưởng” “vũ khí hữu hiệu” giúp xây dựng thế trận lòng dân vững chắc và khơi dậy, giữ gìn những giá trị cốt lõi của dân tộc, cách mạng, Đảng và thời đại Hồ Chí Minh. Nói cách khác, việc phổ cập kiến thức lịch sử Đảng cho mọi công dân trưởng thành là một trong những thành tựu lớn về tư tưởng – văn hóa của Đảng ta, là bước đi chiến lược nhằm xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh ngay từ “trận địa tư tưởng”.
Như vậy, giáo dục lịch sử dân tộc và giáo dục lịch sử Đảng, tuy khác nhau về cấp độ, nội dung và đối tượng, nhưng cùng thống nhất trong mục tiêu: bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tin vào Đảng, vào con đường cách mạng Việt Nam. Để hai lĩnh vực này hỗ trợ, bổ sung và làm sâu sắc lẫn nhau trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Xây dựng chương trình giáo dục lịch sử theo logic phát triển nhận thức từ lịch sử dân tộc đến lịch sử Đảng: Cần thống nhất chương trình giáo dục lịch sử từ phổ thông đến đại học và hệ thống chính trị - lý luận theo một "trục xuyên suốt" về nội dung và tinh thần: từ giáo dục truyền thống, đạo lý, cảm xúc (lịch sử dân tộc) đến giáo dục lý luận, tư tưởng, bản lĩnh chính trị (lịch sử Đảng). Việc liên kết logic này giúp người học không bị ngắt quãng tư duy, mà được phát triển nhận thức một cách tự nhiên, tiến bộ.
Gắn giáo dục lịch sử dân tộc với việc giới thiệu nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm: Trong các cấp học phổ thông, bên cạnh việc giáo dục truyền thống yêu nước, cần từng bước giới thiệu có chọn lọc và phù hợp những nội dung về lịch sử cách mạng, về tư tưởng Hồ Chí Minh, vai trò của Đảng trong các thời kỳ lịch sử. Đây là cách "gieo mầm lý luận" từ sớm, tạo tiền đề để học sinh tiếp cận sâu hơn với Lịch sử Đảng ở các cấp học cao hơn.
Tăng cường tích hợp nội dung Lịch sử Đảng trong các hoạt động giáo dục lịch sử ngoài giờ lên lớp: Các hoạt động như hành trình về nguồn, nói chuyện truyền thống, tham quan di tích cách mạng, bảo tàng lịch sử cần được tổ chức liên thông giữa hai mảng: truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng. Điều đó giúp người học hiểu được tính kế thừa giữa tinh thần yêu nước truyền thống và tinh thần cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Phát triển đội ngũ giáo viên, giảng viên có năng lực tích hợp và truyền cảm hứng: Cần đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ làm công tác giáo dục lịch sử (cả phổ thông và lý luận chính trị) có khả năng liên kết kiến thức dân tộc với lý luận Đảng, có tư duy biện chứng, có bản lĩnh chính trị và khả năng truyền cảm hứng. Đây là nhân tố then chốt để hai bộ môn này không phát triển rời rạc mà luôn hỗ trợ nhau.
Nghiên cứu và xây dựng học liệu dùng chung liên thông từ giáo dục phổ thông đến lý luận chính trị: Các tài liệu, sách giáo khoa, giáo trình, bài giảng nên được thiết kế sao cho có tính kết nối, tránh trùng lặp rời rạc. Nên biên soạn các học liệu “cầu nối” giúp người học từ lịch sử dân tộc chuyển sang hiểu lịch sử Đảng một cách mạch lạc, khoa học.
Tóm lại, việc phát huy giá trị của giáo dục lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng không chỉ là sự phối hợp về mặt nội dung, mà là chiến lược xây dựng hệ thống tư tưởng từ nền tảng đến lý luận, từ cảm xúc đến niềm tin, từ tự hào đến bản lĩnh chính trị. Khi hai bộ môn này được kết nối chặt chẽ, đồng bộ, sẽ hình thành nên một “hệ miễn dịch tư tưởng” vững chắc, “vũ khí sắc bén” giúp bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ từ gốc rễ bằng chiều sâu của nhận thức, lý trí và trái tim của Nhân dân./.
Giáo dục lịch sử dân tộc được triển khai trong hệ thống giáo dục phổ thông hiện nay là giai đoạn giúp học sinh hình thành ý thức thông thường: nhận biết các sự kiện, nhân vật lịch sử, hình thành tình cảm, lòng biết ơn với tổ tiên, truyền thống dân tộc, từ đó bồi đắp lòng yêu nước và trách nhiệm công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là nền tảng để hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng, là tấm khiên tư tưởng sắc bén trước sự xâm nhập của các trào lưu tư tưởng sai trái, phản động. Giáo dục lịch sử Đảng được giảng dạy ở các cấp học chuyên nghiệp và hệ thống trường chính trị, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và hệ thống giáo dục quốc dân với nhiều hình thức phong phú, sinh động, thông qua nhiều hoạt động. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức, tư duy về lịch sử vẻ vang của Đảng ta. Việc nhận thức rõ hai cấp độ: giáo dục lịch sử dân tộc là giai đoạn hình thành ý thức thông thường và giáo dục lịch sử Đảng là quá trình phát triển thành ý thức lý luận góp phần khẳng định rằng: Giáo dục lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng chính là một quá trình giáo dục toàn diện, đi từ nền tảng cảm xúc, đạo lý đến chiều sâu nhận thức lý luận và bản lĩnh chính trị. Đó cũng chính là cách thức khoa học và bền vững để xây dựng “thành trì tư tưởng” và trang bị “vũ khí sắc bén” từ trong mỗi con người, từ học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường đến cán bộ, lãnh đạo, quản lý, đảng viên và Nhân dân. Đây chính là một trong những nền móng để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong bối cảnh hiện nay.
Giáo dục lịch sử dân tộc - xây dựng nền tảng nhận thức ban đầu tạo "sức đề kháng", "vắc xin" trước các quan điểm sai trái, thù địch.
Giáo dục lịch sử dân tộc hướng đến mọi tầng lớp Nhân dân, trong đó lực lượng đầu tiên mang tính quyết định là thế hệ trẻ, từ mầm non đến học sinh các cấp học, sinh viên. Theo thống kê, tính đến tháng 8-2024 “cả nước có 25.255.251 học sinh, sinh viên, trong đó, số học sinh phổ thông là 23.186.729 em”.[1] Đây là lực lượng trực tiếp tiếp nhận giáo dục lịch sử trong nhà trường. Nếu tính thêm số lượng đoàn viên, thanh niên trong các tổ chức chính trị - xã hội, các trường chính trị, trung tâm bồi dưỡng lý luận, thì sức lan tỏa của giáo dục lịch sử dân tộc càng trở nên sâu rộng. Giáo dục lịch sử dân tộc vì thế không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục – đào tạo, mà cần được nhận thức là một sứ mệnh chính trị toàn diện, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp của các tổ chức chính trị – xã hội và toàn thể cộng đồng. Với đối tượng rộng lớn như vậy, nếu thực hiện tốt sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ, tạo ra lực lượng đông đảo, to lớn trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trong thời gian qua, việc giáo dục lịch sử dân tộc đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Truyền thống dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm qua đã được truyền tải đến lớp lớp các thế hệ người Việt, đó là những giá trị bền vững: lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần đại đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, lòng nhân nghĩa, đức hy sinh, sự thủy chung son sắt và khát vọng vươn lên không ngừng. Những kết quả trong chương trình giáo dục chính thống tại các trường học là điểm sáng, điển hình như: “Kết quả môn Lịch sử tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024 ghi nhận số lượng bài thi điểm 10 tăng cao với 2.108 bài thi đạt điểm 10, tăng gấp 2,7 lần số bài thi đạt điểm 10 của năm 2023”[2]. Đằng sau con số điểm 10 không chỉ là thành tích học tập, mà còn là biểu hiện cụ thể của niềm tự hào về truyền thống cha ông, lòng biết ơn với đất nước. Đây chính là mảnh đất tinh thần quan trọng để hình thành ý thức chính trị lành mạnh và sức đề kháng tư tưởng từ sớm – đúng với tinh thần của Nghị quyết 35-NQ/TW về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bên cạnh đó, xuất hiện các mô hình sáng tạo như: giáo dục lịch sử địa phương tại các di tích cách mạng; tổ chức thi tìm hiểu lịch sử qua mạng, sân khấu hóa các sự kiện lịch sử; lồng ghép vào hoạt động đoàn, hội, đội; kể chuyện lịch sử qua tranh, sách, phim tài liệu,...đều đã làm mới cách tiếp cận, tăng tính hấp dẫn và lan tỏa mạnh mẽ giá trị truyền thống dân tộc trong cộng đồng.
Tuy nhiên, hiện nay một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên còn thờ ơ, lãnh đạm, thậm chí ngây ngô trong nhận thức về lịch sử dân tộc. Tình trạng học sinh không biết Trần Hưng Đạo là ai? không phân biệt được chiến thắng Điện Biên Phủ với chiến thắng 30/4; hoặc có thái độ vô ơn, thiếu tôn trọng đối với các bậc tiền nhân đã hy sinh vì đất nước... vẫn còn phổ biến. Điều này phản ánh sự đứt gãy, khoảng trống trong tiếp nhận giá trị lịch sử, truyền thống của một bộ phận thế hệ trẻ. Trong khi đó, các thế lực thù địch vẫn không ngừng gia tăng hoạt động chống phá. Chúng tung ra nhiều luận điệu nguy hiểm như phủ nhận chiến thắng của dân tộc, bóp méo bản chất các cuộc kháng chiến chống xâm lược, xuyên tạc vai trò lãnh đạo của Đảng, cổ xúy cho tư tưởng dân tộc cực đoan, phủ định lịch sử,.... Các nội dung phản động được trình bày dưới hình thức giải trí, bình luận thời sự, nội dung dạng video, podcast dễ lan truyền nhanh chóng trong giới trẻ. Những thông tin độc hại này đánh vào tâm lý nhẹ dạ, thiếu kiến thức nền, thiếu kỹ năng phản biện của học sinh, sinh viên, từ đó gây hoài nghi, suy giảm lòng tin vào Đảng và Nhà nước. Do vậy, giáo dục lịch sử dân tộc cần được xem là “vắc-xin” tư tưởng, giúp tạo sức đề kháng, tăng cường “miễn dịch cộng đồng” trước những mầm mống độc hại từ các thế lực thù địch và cần được đặt trong mối liên hệ hữu cơ với giáo dục lịch sử Đảng. Nếu lịch sử dân tộc là cái nôi hình thành lòng yêu nước, thì lịch sử Đảng chính là bệ đỡ xây dựng lý tưởng cách mạng. Người thanh niên Việt Nam chỉ có thể hiểu trọn vẹn lịch sử dân tộc khi họ nhận thức đầy đủ vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong tiến trình dân tộc. Vì thế, vấn đề cấp thiết đặt ra là: cần kết nối mạnh mẽ giữa giáo dục lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng, giữa truyền thống và lý tưởng, giữa tình cảm và nhận thức lý luận, để từ đó hình thành thế hệ công dân có “miễn dịch chính trị”, đủ năng lực tư duy phản biện và đủ bản lĩnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước mọi biến động của thời cuộc.
Giáo dục lịch sử Đảng - nâng cao chiều sâu lý luận và bản lĩnh tư tưởng, là “vũ khí sắc bén” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái thù địch.
Là một ngành của khoa học lịch sử, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam mang đầy đủ chức năng của sử học, đồng thời mang đặc trưng chính trị sâu sắc gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. So với giáo dục lịch sử dân tộc, môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam có đối tượng là học viên, sinh viên đang theo học các bậc trung cấp, cao đẳng, đại học, học viện - những người đã đạt đến mức độ tư duy lý luận trừu tượng. So với giáo dục lịch sử dân tộc mang tính phổ cập, tạo nền tảng nhận thức thông thường, thì giáo dục Lịch sử Đảng hướng đến nhiệm vụ lý luận hóa tư tưởng, hình thành bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin khoa học vào con đường cách mạng, và đặc biệt là nâng cao năng lực nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Hai nhóm đối tượng này khác nhau về trình độ, mục tiêu và nội dung đào tạo, nhưng đều giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành “hệ miễn dịch tư tưởng” cho toàn xã hội. Việc toàn bộ công dân trưởng thành tham gia vào hoạt động xã hội đều được học về lịch sử Đảng - dù theo các chương trình chính quy, không chính quy, hay bồi dưỡng lý luận - đã đem lại những kết quả quan trọng và lâu dài.
Trước hết, giáo dục Lịch sử Đảng đã góp phần bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, củng cố lòng tin vào Đảng, vào con đường cách mạng Việt Nam, giúp người học hiểu sâu sắc rằng sự lãnh đạo của Đảng không phải là ngẫu nhiên, áp đặt mà là tất yếu lịch sử. Việc nhận thức đầy đủ về vai trò lịch sử của Đảng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là tiền đề để hình thành thế giới quan khoa học và bản lĩnh chính trị vững vàng cho mỗi cá nhân. Từ đó gắn giáo dục tư tưởng với giáo dục đạo đức, lối sống, tạo nên những lớp người vừa “hồng” vừa “chuyên” trong xây dựng đất nước và bảo vệ chế độ.
Thứ hai, giáo dục Lịch sử Đảng giúp chuyển hóa nhận thức thông thường thành nhận thức lý luận, từ đó hình thành năng lực tư duy chính trị - phản biện lý luận, giúp người học đủ khả năng nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch một cách có cơ sở khoa học và thái độ kiên định. Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực phản động gia tăng xuyên tạc lịch sử, hạ thấp vai trò của Đảng, thì việc từng người dân nhất là cán bộ, đảng viên được học tập, trang bị kiến thức lịch sử Đảng chính là một “lá chắn tư tưởng” “vũ khí hữu hiệu” giúp xây dựng thế trận lòng dân vững chắc và khơi dậy, giữ gìn những giá trị cốt lõi của dân tộc, cách mạng, Đảng và thời đại Hồ Chí Minh. Nói cách khác, việc phổ cập kiến thức lịch sử Đảng cho mọi công dân trưởng thành là một trong những thành tựu lớn về tư tưởng – văn hóa của Đảng ta, là bước đi chiến lược nhằm xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh ngay từ “trận địa tư tưởng”.
Như vậy, giáo dục lịch sử dân tộc và giáo dục lịch sử Đảng, tuy khác nhau về cấp độ, nội dung và đối tượng, nhưng cùng thống nhất trong mục tiêu: bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tin vào Đảng, vào con đường cách mạng Việt Nam. Để hai lĩnh vực này hỗ trợ, bổ sung và làm sâu sắc lẫn nhau trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Xây dựng chương trình giáo dục lịch sử theo logic phát triển nhận thức từ lịch sử dân tộc đến lịch sử Đảng: Cần thống nhất chương trình giáo dục lịch sử từ phổ thông đến đại học và hệ thống chính trị - lý luận theo một "trục xuyên suốt" về nội dung và tinh thần: từ giáo dục truyền thống, đạo lý, cảm xúc (lịch sử dân tộc) đến giáo dục lý luận, tư tưởng, bản lĩnh chính trị (lịch sử Đảng). Việc liên kết logic này giúp người học không bị ngắt quãng tư duy, mà được phát triển nhận thức một cách tự nhiên, tiến bộ.
Gắn giáo dục lịch sử dân tộc với việc giới thiệu nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm: Trong các cấp học phổ thông, bên cạnh việc giáo dục truyền thống yêu nước, cần từng bước giới thiệu có chọn lọc và phù hợp những nội dung về lịch sử cách mạng, về tư tưởng Hồ Chí Minh, vai trò của Đảng trong các thời kỳ lịch sử. Đây là cách "gieo mầm lý luận" từ sớm, tạo tiền đề để học sinh tiếp cận sâu hơn với Lịch sử Đảng ở các cấp học cao hơn.
Tăng cường tích hợp nội dung Lịch sử Đảng trong các hoạt động giáo dục lịch sử ngoài giờ lên lớp: Các hoạt động như hành trình về nguồn, nói chuyện truyền thống, tham quan di tích cách mạng, bảo tàng lịch sử cần được tổ chức liên thông giữa hai mảng: truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng. Điều đó giúp người học hiểu được tính kế thừa giữa tinh thần yêu nước truyền thống và tinh thần cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Phát triển đội ngũ giáo viên, giảng viên có năng lực tích hợp và truyền cảm hứng: Cần đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ làm công tác giáo dục lịch sử (cả phổ thông và lý luận chính trị) có khả năng liên kết kiến thức dân tộc với lý luận Đảng, có tư duy biện chứng, có bản lĩnh chính trị và khả năng truyền cảm hứng. Đây là nhân tố then chốt để hai bộ môn này không phát triển rời rạc mà luôn hỗ trợ nhau.
Nghiên cứu và xây dựng học liệu dùng chung liên thông từ giáo dục phổ thông đến lý luận chính trị: Các tài liệu, sách giáo khoa, giáo trình, bài giảng nên được thiết kế sao cho có tính kết nối, tránh trùng lặp rời rạc. Nên biên soạn các học liệu “cầu nối” giúp người học từ lịch sử dân tộc chuyển sang hiểu lịch sử Đảng một cách mạch lạc, khoa học.
Tóm lại, việc phát huy giá trị của giáo dục lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng không chỉ là sự phối hợp về mặt nội dung, mà là chiến lược xây dựng hệ thống tư tưởng từ nền tảng đến lý luận, từ cảm xúc đến niềm tin, từ tự hào đến bản lĩnh chính trị. Khi hai bộ môn này được kết nối chặt chẽ, đồng bộ, sẽ hình thành nên một “hệ miễn dịch tư tưởng” vững chắc, “vũ khí sắc bén” giúp bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ từ gốc rễ bằng chiều sâu của nhận thức, lý trí và trái tim của Nhân dân./.
ThS. Đàm Thị Thảo
Giảng viên khoa Xây dựng Đảng
[1]https://baochinhphu.vn/hon-25-trieu-hoc-sinh-sinh-vien-han-hoan-buoc-vao-nam-hoc-moi 102240905093634167.htm
[2] https://nhandan.vn/pho-diem-mon-lich-su-thi-tot-nghiep-thpt-2024-post819528.html
Những tin cũ hơn
Những tin mới hơn
- Tin nổi bật
