
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng

ĐỐI NGOẠI NHÂN DÂN VÀ CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG Ở BIÊN GIỚI CAO BẰNG
Thứ ba - 18/11/2025 07:38
Đối ngoại nhân dân là một trong ba trụ cột vững chắc trong đường lối đối ngoại của Việt Nam, hoạt động này do các tổ chức nhân dân, đoàn thể, cá nhân đại diện cho các tầng lớp nhân dân thực hiện với nội dung chủ yếu là tuyên truyền, vận động nhân dân trong và ngoài nước thực hiện đường lối hòa bình, hữu nghị, hợp tác, đồng thời vận động bạn bè quốc tế ủng hộ chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam. Với tính linh hoạt và phạm vi rộng, đối ngoại nhân dân có thể mở rộng quan hệ với nhiều nước, tổ chức và lực lượng xã hội, kể cả những đối tượng mà đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước khó tiếp cận. Như vậy, đối ngoại nhân dân không chỉ mang tính chất bổ trợ mà còn có vai trò độc lập, góp phần xây dựng lòng tin, tình hữu nghị, sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân các nước.
Cao Bằng nằm ở vị trí chiến lược đặc biệt, có đường biên giới dài hơn 333 km tiếp giáp trực tiếp với Trung Quốc với nhiều cửa khẩu quốc tế, quốc gia và lối mở, những địa điểm này không chỉ đóng vai trò là đầu mối giao thương mà còn là không gian giao lưu nhân dân xuyên biên giới, đây là những địa phương có mối quan hệ lịch sử, dân tộc và văn hóa lâu đời với các vùng giáp ranh của Trung Quốc. Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông… sinh sống hai bên biên giới có mối liên hệ thân tộc, dòng tộc, ngôn ngữ và tập quán tương đồng, tạo nên một nền tảng văn hóa bản địa xuyên quốc gia rất phong phú và bền chặt. Không gian văn hóa đặc thù này là điều kiện thuận lợi để tổ chức các hoạt động giao lưu nhân dân nhằm tăng cường hiểu biết, xây dựng lòng tin và tình hữu nghị bền vững giữa nhân dân hai nước. Cùng với đó, quan hệ hợp tác giữa các địa phương biên giới hai bên ngày càng được mở rộng trên nhiều lĩnh vực: kinh tế biên mậu, giáo dục, bảo vệ môi trường, du lịch văn hóa, phòng chống tội phạm xuyên biên giới,… tạo thành một mạng lưới kết nối hữu nghị liên kết từ cơ sở, đóng vai trò là một “kênh mềm” trong chính sách đối ngoại của tỉnh Cao Bằng.
Trong những năm qua, hoạt động đối ngoại nhân dân của tỉnh Cao Bằng ngày càng mở rộng và đa dạng, không chỉ trong các hoạt động của Hội Hữu nghị Việt – Trung mà còn được thực hiện thông qua nhiều tổ chức quần chúng, tổ chức xã hội – nghề nghiệp như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Người cao tuổi, Đoàn Thanh niên, các hội đồng hương, tổ chức tôn giáo, lực lượng vũ trang nhân dân… đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần quan trọng vào sự phát triển và hội nhập quốc tế của tỉnh.
Từ năm 2020 - 2025 tỉnh đã chủ động tổ chức và tiếp đón hàng trăm đoàn công tác quốc tế; cử trên 120 đoàn ra nước ngoài, chủ yếu sang Trung Quốc, đồng thời đón gần 190 đoàn quốc tế vào tỉnh để mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, một trong những kết quả quan trọng là thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Cao Bằng với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Tổ chức thành công Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung lần thứ 7 (2022) với nhiều hoạt động ý nghĩa như tuần tra chung, trồng cây hữu nghị, khám chữa bệnh miễn phí cho nhân dân biên giới, giao lưu văn hóa - thể thao. Đây không chỉ là biểu tượng cho tình đoàn kết, hữu nghị mà còn góp phần củng cố niềm tin chiến lược Việt - Trung. Tổ chức “Ngày hội hữu nghị biên giới Việt - Trung”, với những hoạt động thiết thực như: tặng cờ Tổ quốc, trao quà cho người dân khó khăn, tổ chức giao lưu văn nghệ, thể thao, giúp bà con hai bên tăng cường tình cảm gắn bó.
Trong nhiệm kỳ qua đã có thêm 10 xóm, xã biên giới kết nghĩa với các hương, trấn biên giới Quảng Tây (Trung Quốc), thường xuyên tổ chức giao lưu văn hóadân gian, hội chợ thương mại xuyên biên giới, các cuộc thi thể thao dân tộc, lễ hội truyền thống chung và đặc biệt là hình thức “kết nghĩa bản - bản hai bên biên giới” giữa các xã biên giới của Việt Nam (như Trùng Khánh, Hạ Lang, Hà Quảng) với các thôn bản giáp ranh của Trung Quốc…
Thông qua những hoạt động trên đã góp phần đã tạo dựng nên mối quan hệ gắn bó, thân thiện giữa nhân dân Cao Bằng và các địa phương tiếp giáp của Trung Quốc. Những hoạt động này không chỉ có ý nghĩa đối ngoại mà còn giúp phòng ngừa các tác động tiêu cực về tư tưởng bằng cách tạo ra môi trường ổn định, hiểu biết, tin cậy chính trị và cùng phát triển. Đồng thời, đối ngoại nhân dân còn góp phần quan trọng trong xây dựng thế trận lòng dân, tạo nền tảng vững chắc cho thế trận quốc phòng toàn dân ở khu vực biên giới. Đặc biệt, đối ngoại nhân dân phát huy hiệu quả trong phản bác các quan điểm sai trái, thù địch thông qua kênh “dân nói với dân” - một hình thức mềm dẻo, tự nhiên mà hiệu quả. Tuy nhiên, do đặc điểm địa hình và trình độ phát triển còn hạn chế, vùng biên giới Cao Bằng trở thành “điểm ngắm” của các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước. Thực tiễn cho thấy, một số tổ chức phản động đã lợi dụng mối quan hệ dân tộc, tôn giáo giữa cư dân hai bên biên giới để cài cắm tư tưởng ly khai, tuyên truyền xuyên tạc về dân tộc tự trị, kích động chia rẽ thông qua hình thức hỗ trợ nhân đạo, hợp tác tôn giáo, hội thảo quốc tế trá hình hoặc các chương trình giao lưu dân sự khó kiểm soát. Ngoài ra, một số dự án viện trợ phi chính phủ (NGO) thiếu kiểm tra, giám sát đã bị lợi dụng để truyền bá quan điểm lệch lạc, gây ảnh hưởng đến nhận thức chính trị, lịch sử, văn hóa của người dân vùng sâu, vùng xa. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng khu vực biên giới không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách, mà còn đòi hỏi sự tham gia tích cực của toàn dân, trong đó đối ngoại nhân dân là một kênh quan trọng để củng cố “thế trận lòng dân”.
Trước yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và từ thực tiễn hoạt động đối ngoại nhân dân trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, trong thời gian tới để hoạt động đối ngoại nhân dân của tỉnh đạt hiệu quả cao hơn cần tập trung vào một số các định hướng sau:
Một là, tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII về“Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân”[1]; Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 05/1/2022 “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu quả đối ngoại Nhân dân trong tình hình mới” và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XIX nhiệm kỳ 2020 – 2025 về “Tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, mở rộng và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước, đối ngoại nhân dân”[2].
Thứ hai, liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Cao Bằng chú trọng nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu và dự báo chiến lược, nhằm kịp thời tham mưu cho cấp trên trong việc ban hành các chủ trương, định hướng hoạt động phù hợp, qua đó, triển khai hiệu quả các đường lối, chính sách về đối ngoại nhân dân gắn với đặc thù của địa phương. Trước mắt cần có chính sách huy động nguồn lực kiều bào người Cao Bằng ở nước ngoài, nhất là đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nhân thành đạt tham gia xây dựng tỉnh, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ khởi nghiệp. Nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế; tranh thủ tối đa các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài để phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, Liên hiệp quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại nhân dân, giúp họ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ ngoại ngữ tốt, am hiểu văn hóa quốc tế và sâu sát thực tiễn địa phương.
Thứ ba, đổi mới công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò đối ngoại nhân dân đối với an ninh tư tưởng, chủ quyền biên giới và phát triển bền vững, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại vào công tác tuyên truyền đối ngoại, nhất là trên không gian mạng, nhằm ngăn chặn, phản bác các luồng thông tin sai lệch, xuyên tạc. Đồng thời phát huy vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo trong định hướng dư luận, lan tỏa thông tin tích cực.
Thứ tư, xây dựng các mô hình điểm về “Biên giới hòa bình - đối ngoại nhân dân vững mạnh – nền tảng tư tưởng ổn định” tại các địa bàn biên giới như Trà Lĩnh, Trùng Khánh, Hạ Lang... làm cơ sở nhân rộng ra toàn tỉnh.
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là ở khu vực biên giới, đối ngoại nhân dân có vai trò như “lá chắn văn hóa – tư tưởng” hữu hiệu. Tại Cao Bằng, vùng đất biên cương của Tổ quốc, việc phát huy mạnh mẽ đối ngoại nhân dân sẽ góp phần quan trọng vào việc giữ vững chủ quyền, củng cố lòng dân, đẩy lùi các âm mưu chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong bối cảnh mới, cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo, phát huy sức mạnh tổng hợp để đối ngoại nhân dân thực sự trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa tại biên giới.
Cao Bằng nằm ở vị trí chiến lược đặc biệt, có đường biên giới dài hơn 333 km tiếp giáp trực tiếp với Trung Quốc với nhiều cửa khẩu quốc tế, quốc gia và lối mở, những địa điểm này không chỉ đóng vai trò là đầu mối giao thương mà còn là không gian giao lưu nhân dân xuyên biên giới, đây là những địa phương có mối quan hệ lịch sử, dân tộc và văn hóa lâu đời với các vùng giáp ranh của Trung Quốc. Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông… sinh sống hai bên biên giới có mối liên hệ thân tộc, dòng tộc, ngôn ngữ và tập quán tương đồng, tạo nên một nền tảng văn hóa bản địa xuyên quốc gia rất phong phú và bền chặt. Không gian văn hóa đặc thù này là điều kiện thuận lợi để tổ chức các hoạt động giao lưu nhân dân nhằm tăng cường hiểu biết, xây dựng lòng tin và tình hữu nghị bền vững giữa nhân dân hai nước. Cùng với đó, quan hệ hợp tác giữa các địa phương biên giới hai bên ngày càng được mở rộng trên nhiều lĩnh vực: kinh tế biên mậu, giáo dục, bảo vệ môi trường, du lịch văn hóa, phòng chống tội phạm xuyên biên giới,… tạo thành một mạng lưới kết nối hữu nghị liên kết từ cơ sở, đóng vai trò là một “kênh mềm” trong chính sách đối ngoại của tỉnh Cao Bằng.
Trong những năm qua, hoạt động đối ngoại nhân dân của tỉnh Cao Bằng ngày càng mở rộng và đa dạng, không chỉ trong các hoạt động của Hội Hữu nghị Việt – Trung mà còn được thực hiện thông qua nhiều tổ chức quần chúng, tổ chức xã hội – nghề nghiệp như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Người cao tuổi, Đoàn Thanh niên, các hội đồng hương, tổ chức tôn giáo, lực lượng vũ trang nhân dân… đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần quan trọng vào sự phát triển và hội nhập quốc tế của tỉnh.
Từ năm 2020 - 2025 tỉnh đã chủ động tổ chức và tiếp đón hàng trăm đoàn công tác quốc tế; cử trên 120 đoàn ra nước ngoài, chủ yếu sang Trung Quốc, đồng thời đón gần 190 đoàn quốc tế vào tỉnh để mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, một trong những kết quả quan trọng là thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Cao Bằng với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Tổ chức thành công Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt - Trung lần thứ 7 (2022) với nhiều hoạt động ý nghĩa như tuần tra chung, trồng cây hữu nghị, khám chữa bệnh miễn phí cho nhân dân biên giới, giao lưu văn hóa - thể thao. Đây không chỉ là biểu tượng cho tình đoàn kết, hữu nghị mà còn góp phần củng cố niềm tin chiến lược Việt - Trung. Tổ chức “Ngày hội hữu nghị biên giới Việt - Trung”, với những hoạt động thiết thực như: tặng cờ Tổ quốc, trao quà cho người dân khó khăn, tổ chức giao lưu văn nghệ, thể thao, giúp bà con hai bên tăng cường tình cảm gắn bó.
Trong nhiệm kỳ qua đã có thêm 10 xóm, xã biên giới kết nghĩa với các hương, trấn biên giới Quảng Tây (Trung Quốc), thường xuyên tổ chức giao lưu văn hóadân gian, hội chợ thương mại xuyên biên giới, các cuộc thi thể thao dân tộc, lễ hội truyền thống chung và đặc biệt là hình thức “kết nghĩa bản - bản hai bên biên giới” giữa các xã biên giới của Việt Nam (như Trùng Khánh, Hạ Lang, Hà Quảng) với các thôn bản giáp ranh của Trung Quốc…
Thông qua những hoạt động trên đã góp phần đã tạo dựng nên mối quan hệ gắn bó, thân thiện giữa nhân dân Cao Bằng và các địa phương tiếp giáp của Trung Quốc. Những hoạt động này không chỉ có ý nghĩa đối ngoại mà còn giúp phòng ngừa các tác động tiêu cực về tư tưởng bằng cách tạo ra môi trường ổn định, hiểu biết, tin cậy chính trị và cùng phát triển. Đồng thời, đối ngoại nhân dân còn góp phần quan trọng trong xây dựng thế trận lòng dân, tạo nền tảng vững chắc cho thế trận quốc phòng toàn dân ở khu vực biên giới. Đặc biệt, đối ngoại nhân dân phát huy hiệu quả trong phản bác các quan điểm sai trái, thù địch thông qua kênh “dân nói với dân” - một hình thức mềm dẻo, tự nhiên mà hiệu quả. Tuy nhiên, do đặc điểm địa hình và trình độ phát triển còn hạn chế, vùng biên giới Cao Bằng trở thành “điểm ngắm” của các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước. Thực tiễn cho thấy, một số tổ chức phản động đã lợi dụng mối quan hệ dân tộc, tôn giáo giữa cư dân hai bên biên giới để cài cắm tư tưởng ly khai, tuyên truyền xuyên tạc về dân tộc tự trị, kích động chia rẽ thông qua hình thức hỗ trợ nhân đạo, hợp tác tôn giáo, hội thảo quốc tế trá hình hoặc các chương trình giao lưu dân sự khó kiểm soát. Ngoài ra, một số dự án viện trợ phi chính phủ (NGO) thiếu kiểm tra, giám sát đã bị lợi dụng để truyền bá quan điểm lệch lạc, gây ảnh hưởng đến nhận thức chính trị, lịch sử, văn hóa của người dân vùng sâu, vùng xa. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng khu vực biên giới không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách, mà còn đòi hỏi sự tham gia tích cực của toàn dân, trong đó đối ngoại nhân dân là một kênh quan trọng để củng cố “thế trận lòng dân”.
Trước yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và từ thực tiễn hoạt động đối ngoại nhân dân trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, trong thời gian tới để hoạt động đối ngoại nhân dân của tỉnh đạt hiệu quả cao hơn cần tập trung vào một số các định hướng sau:
Một là, tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII về“Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân”[1]; Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 05/1/2022 “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu quả đối ngoại Nhân dân trong tình hình mới” và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XIX nhiệm kỳ 2020 – 2025 về “Tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, mở rộng và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước, đối ngoại nhân dân”[2].
Thứ hai, liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Cao Bằng chú trọng nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu và dự báo chiến lược, nhằm kịp thời tham mưu cho cấp trên trong việc ban hành các chủ trương, định hướng hoạt động phù hợp, qua đó, triển khai hiệu quả các đường lối, chính sách về đối ngoại nhân dân gắn với đặc thù của địa phương. Trước mắt cần có chính sách huy động nguồn lực kiều bào người Cao Bằng ở nước ngoài, nhất là đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nhân thành đạt tham gia xây dựng tỉnh, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ khởi nghiệp. Nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế; tranh thủ tối đa các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài để phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, Liên hiệp quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại nhân dân, giúp họ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ ngoại ngữ tốt, am hiểu văn hóa quốc tế và sâu sát thực tiễn địa phương.
Thứ ba, đổi mới công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò đối ngoại nhân dân đối với an ninh tư tưởng, chủ quyền biên giới và phát triển bền vững, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại vào công tác tuyên truyền đối ngoại, nhất là trên không gian mạng, nhằm ngăn chặn, phản bác các luồng thông tin sai lệch, xuyên tạc. Đồng thời phát huy vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo trong định hướng dư luận, lan tỏa thông tin tích cực.
Thứ tư, xây dựng các mô hình điểm về “Biên giới hòa bình - đối ngoại nhân dân vững mạnh – nền tảng tư tưởng ổn định” tại các địa bàn biên giới như Trà Lĩnh, Trùng Khánh, Hạ Lang... làm cơ sở nhân rộng ra toàn tỉnh.
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là ở khu vực biên giới, đối ngoại nhân dân có vai trò như “lá chắn văn hóa – tư tưởng” hữu hiệu. Tại Cao Bằng, vùng đất biên cương của Tổ quốc, việc phát huy mạnh mẽ đối ngoại nhân dân sẽ góp phần quan trọng vào việc giữ vững chủ quyền, củng cố lòng dân, đẩy lùi các âm mưu chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong bối cảnh mới, cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo, phát huy sức mạnh tổng hợp để đối ngoại nhân dân thực sự trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa tại biên giới.
ThS. Bế Thị Hương
Giảng viên khoa Lý luận cơ sở
Giảng viên khoa Lý luận cơ sở
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t. 1, tr. 162
[2] Tỉnh ủy Cao Bằng: Văn kiện Đại hội hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020-2025. (tr.73)





