PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIÊN MẬU TẠI CÁC CỬA KHẨU TỈNH CAO BẰNG HIỆN NAY

Thứ ba - 18/11/2025 08:36

Kinh tế biên mậu là một phần quan trọng trong tổng thể nền kinh tế quốc gia, đặc biệt đối với các quốc gia có đường biên giới dài và nhiều cửa khẩu. Đây là lĩnh vực kinh tế bao gồm các hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa các khu vực biên giới của hai hay nhiều quốc gia. Cao Bằng là tỉnh miền núi, biên giới phía Bắc, có đường biên dài hơn 333 km tiếp giáp với Quảng Tây (Trung Quốc), nhiều cửa khẩu quốc tế, quốc gia, lối mở biên giới. Với những tiềm năng và lợi thế về vị trí địa lý là động lực phát triển kinh tế - xã hội thúc đẩy giao thương, tạo việc làm, nâng cao đời sống cho nhân dân khu vực biên giới. Trong những năm gần đây, hoạt động thương mại qua các cửa khẩu đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao đời sống nhân dân vùng biên, đồng thời khẳng định vị trí chiến lược của Cao Bằng trong kết nối giao thương quốc tế.
Hiện nay, tỉnh Cao Bằng có 6 cửa khẩu (02 cửa khẩu quốc tế Tà Lùng và Trà Lĩnh, 02 cửa khẩu chính Sóc Giang và Lý Vạn, 02 cửa khẩu phụ Pò Peo và Hạ Lang) cùng nhiều lối mở biên giới phục vụ hoạt động thương mại biên giới. Trong đó, các cửa khẩu Tà Lùng, Trà Lĩnh, Sóc Giang, Pò Peo là những điểm giao thương sôi động nhất. Năm 2025 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm tăng tốc, bứt phá, về đích, là năm cuối thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025. Thực hiện tinh thần chỉ đạo của Chính phủ năm 2025 với chủ đề “Kỷ cương trách nhiệm, chủ động kịp thời, tinh gọn hiệu quả, tăng tốc bứt phá” và chỉ đạo của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng về thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong đó hoạt động phát triển kinh tế biên mậu là một trong những trọng tâm của tỉnh. Hoạt động kinh tế cửa khẩu đã đạt được những kết quả nổi bật, khẳng định được vai trò là hạt nhân trong phát triển kinh tế tỉnh Cao Bằng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt trên 4.460 triệu USD với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 17%/năm, vượt 7 điểm % so với kế hoạch và tăng 20,17 điểm % so với giai đoạn 2016 - 2020 (-3,17 %). Tổng thu ngân sách từ hoạt động kinh tế cửa khẩu (bao gồm thu thuế xuất nhập khẩu và thu phí sử dụng kết cấu hạ tầng cửa khẩu) đạt 6.866 tỷ đồng, là số thu cao nhất kể từ trước đến nay, chiếm khoảng 46% tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh, với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 128%/năm, vượt 116 điểm % so với kế hoạch, tăng 209% so với giai đoạn 2016 - 2020. Thu ngân sách từ hoạt động kinh tế cửa khẩu là điểm sáng đột phá trong hoạt động phát triển kinh tế cửa khẩu, góp phần tăng thu cho ngân sách Nhà nước. Công tác mở, nâng cấp cửa khẩu biên giới; lối mở biên giới; lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa từng bước được thực hiện, trong đó: đã phối hợp với Chính phủ nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc tổ chức công bố nâng cấp cửa khẩu Trà Lĩnh (Việt Nam) - Long Bang (Trung Quốc) lên cửa khẩu quốc tế, bao gồm Lối thông quan vận chuyển hàng hóa Nà Đoỏng (Việt Nam) - Nà Ráy (Trung Quốc); công bố nâng cấp cặp cửa khẩu Tà Lùng (Việt Nam) - Thuỷ Khẩu (Trung Quốc) lên cửa khẩu quốc tế, bao gồm lối thông quan cầu Tà Lùng II - Thuỷ Khẩu (Trung Quốc); vận hành 12 chính thức cửa khẩu song phương Lý Vạn (Việt Nam) - Thạc Long (Trung Quốc) và Khu cảnh quan Thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc). Hiện nay, tỉnh đang tích cực trao đổi và phối hợp với phía Trung Quốc để triển khai quy trình, thủ tục nâng cấp cửa khẩu Lý Vạn (Việt Nam) - Thạc Long (Trung Quốc) thành cửa khẩu quốc tế; cửa khẩu Pò Peo (Việt Nam) - Nhạc vu (Trung Quốc) và cửa khẩu Hạ Lang (Việt Nam) - Khoa Giáp (Trung Quốc) thành cửa khẩu song phương; tiếp tục triển khai hợp tác vận tải đường bộ quốc tế với Quảng Tây (Trung Quốc), tích cực đề xuất bổ sung các tuyến vận tải đường bộ quốc tế mới vào phạm vi quản lý của Hiệp định vận tải đường bộ giữa hai nước,… tạo tiền đề khai thác, phát huy tiềm năng, thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu trên địa bàn tỉnh.[1] Theo số liệu của thống kê tỉnh Cao Bằng thì tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá qua địa bàn tỉnh từ ngày 16/7/2025 đến ngày 15/8/2025 (bao gồm cả kim ngạch giám sát) đạt 132,64 triệu USD, trong đó: kim ngạch xuất khẩu đạt 74,23 triệu USD; kim ngạch nhập khẩu đạt 21,56 triệu USD; kim ngạch giám sát đạt 36,85 triệu USD. Tính từ 01/01/2025 đến ngày 15/8/2025 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá qua địa bàn tỉnh đạt 994,86 triệu USD, đạt 111% so với chỉ tiêu năm 2025 theo Nghị quyết Hội đồng nhân dân giao và đạt 98% so với mục tiêu năm 2025, trong đó: kim ngạch xuất khẩu đạt 540,65 triệu USD; kim ngạch nhập khẩu đạt 259,70 triệu USD; kim ngạch giám sát đạt 194,51 triệu USD.[2]
Các hoạt động xúc tiến và thu hút đầu tư vào địa bàn khu kinh tế được đẩy mạnh: Giai đoạn 2021-2025 thu hút được 09 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn đăng ký 437,11 tỷ đồng. Tính đến nay, khu kinh tế cửa khẩu đã thu hút 52 dự án đầu tư trong và ngoài nước với tổng số 42 doanh nghiệp thực hiện dự án. Trong đó, có 47 dự án trong nước với tổng số vốn đăng ký 4.218 tỷ đồng và 05 dự án đầu tư nước ngoài với tổng số vốn đăng ký 16,61 triệu USD (tương đương 383 tỷ đồng); có 42 dự án đi vào hoạt động tạo công ăn việc làm cho người lao động, cung ứng dịch vụ thương mại, logistics, góp phần hoàn thiện cơ sở hạ tầng kinh tế cửa khẩu, thúc đẩy hoạt động thương mại biên giới. Hoạt động phát triển kinh tế cửa khẩu đã có tác động tích cực đến đời sống nhân nhân khu vực biên giới. Các xã, thị trấn biên giới dần dần hình thành các đô thị vùng biên với đông đúc cư dân sinh sống; cơ sở thương mại dịch vụ ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng; lĩnh vực lao động việc làm cũng đang có những chuyển biến tích cực, từ lao động trong lĩnh vực nông nghiệp sang lĩnh vực thương mại dịch vụ. Sự phát triển hoạt động kinh tế cửa khẩu đã tạo ra công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho cư dân biên giới đồng bào các 13 dân tộc tỉnh Cao Bằng với thu nhập bình quân trên 6 triệu đồng/tháng, góp phần ổn định trật tự xã hội, an ninh quốc phòng biên giới.[3] Các hoạt động biên mậu tạo việc làm ổn định cho hàng chục nghìn lao động, đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách địa phương, đồng thời giúp hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường Trung Quốc. Quan hệ hợp tác giữa Cao Bằng và Quảng Tây (Trung Quốc) ngày càng được tăng cường, nhiều cơ chế đối thoại, hội chợ thương mại, tuần hàng nông sản Việt - Trung được tổ chức, mở ra kênh giao thương bền vững…

Hình ảnh thông quan hàng hóa qua cửa khẩu Tà Lùng - Thủy Khẩu

Tuy nhiên trong hoạt động kinh tế biên mậu trên địa bàn tỉnh Cao Bằng hiện nay còn tồn tại một số khó khăn, hạn chế đặt ra như: Hạ tầng cửa khẩu, logistics, kho bãi, giao thông kết nối còn yếu; quy mô giao thương chưa tương xứng tiềm năng, chủ yếu là hàng hóa thô, giá trị gia tăng thấp; thủ tục hành chính, cơ chế phối hợp liên ngành còn phức tạp; cạnh tranh từ các tỉnh biên giới khác (như Lạng Sơn, Quảng Ninh) mạnh hơn; các rủi ro từ chính sách thương mại, biến động thị trường Trung Quốc, dịch bệnh; phụ thuộc thị trường hàng hóa xuất khẩu chủ yếu sang Trung Quốc, chưa đa dạng thị trường, tính bền vững chưa cao; nhiều nông sản chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế; tình trạng xuất khẩu tiểu ngạch còn phổ biến; Năng lực doanh nghiệp xuất nhập khẩu quy mô nhỏ, thiếu vốn, thiếu liên kết, chưa có thương hiệu mạnh, hoạt động phát triển kinh tế cửa khẩu chịu tác động lớn từ chính sách thương mại biên giới của hai bên nên còn thiếu tỉnh ổn định, chưa duy trì được đà tăng trưởng cao.….
Với những yêu cầu trong phát triển kinh tế biên mậu trên địa bàn tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn hiện nay cần tập trung vào một số giải pháp cụ thể như sau:
Thứ nhất, hoàn thiện hạ tầng cửa khẩu, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm như khu kinh tế cửa khẩu Trà Lĩnh, Tà Lùng, Sóc Giang, hình thành trung tâm logistics, kho lạnh bảo quản nông sản. Hai tuyến cao tốc trọng điểm: Đồng Đăng -Trà Lĩnh (đang thi công) và Bắc Kạn - Cao Bằng (đề xuất gần 30.000 tỷ đồng) chính là đòn bẩy chiến lược để biến điều đó thành hiện thực. Khi hoàn thiện, chúng sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, gia tăng năng lực năng lực cạnh tranh cho hàng hóa bản địa.[4]
Thứ hai, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số, triển khai hải quan điện tử, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp, cần chuyển từ tư duy “mở cửa để đi qua” sang “mở cửa kết nối và lan tỏa”.
Thứ ba, đa dạng hóa thị trường, tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng giao thương không chỉ với Trung Quốc mà còn với ASEAN và các nước khác qua kết nối logistics. Giảm phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc; đẩy mạnh xúc tiến thương mại; khai thác các FTA thế hệ mới; kết nối logistics đa hướng; tăng cường liên kết doanh nghiệp.
Thứ tư, nâng cao chất lượng hàng hóa, hỗ trợ nông dân, hợp tác xã xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, áp dụng quy trình sản xuất sạch, truy xuất nguồn gốc. Đặt ra những bài toán tái cấu trúc lại chuối giá trị nông nghiệp của tỉnh từ chế biến, bảo quản đến vận chuyển - tất cả cần được gắn kết với một hệ sinh thái logistics hiện đại, vận hành thông suốt qua biên giới.
Thứ năm, phát triển doanh nghiệp và thương hiệu, khuyến khích doanh nghiệp địa phương liên kết thành chuỗi, xây dựng thương hiệu hàng hóa Cao Bằng, giảm lệ thuộc xuất khẩu tiểu ngạch.
Thứ sáu, tăng cường hợp tác song phương, thường xuyên tổ chức hội chợ thương mại biên giới, tuần hàng Việt -Trung, thúc đẩy ký kết các thỏa thuận hợp tác thương mại bền vững.
Như vậy, phát triển kinh tế biên mậu qua các cửa khẩu ở Cao Bằng không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn góp phần củng cố quốc phòng - an ninh, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển. Với định hướng đầu tư hạ tầng, cải cách thủ tục, nâng cao chất lượng hàng hóa, tỉnh hoàn toàn có thể trở thành trung tâm giao thương quan trọng của vùng trung du, miền núi phía Bắc, góp phần hướng tới xây dựng Cao Bằng hạnh phúc./.

ThS. Hoàng Ngọc Mai
Giảng viên khoa Nhà nước và pháp luật

[1] Báo cáo số 2816/BC-UBND ngày 08/9/2025 về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2025 và phương hướng nhiệm vụ 2026 - 2030

[2] https://thongkecaobang.nso.gov.vn/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-thang/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-thang-8-va-8-thang-nam-2025-tinh-cao-bang-1373.html

[3] Báo cáo số 2816/BC-UBND ngày 08/9/2025 về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2025 và phương hướng nhiệm vụ 2026 - 2030

[4] Tiến sĩ Quản Minh Cường: Xây dựng Cao Bằng hạnh phúc con đường phát triển vì con người

GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG

ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

TỔ CHỨC - HÀNH CHÍNH - QUẢN TRỊ

TIN TỨC SỰ KIỆN

PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIÊN MẬU TẠI CÁC CỬA KHẨU TỈNH CAO BẰNG HIỆN NAY

Những tin cũ hơn

Những tin mới hơn