
- Nghiên cứu khoa học

Vận dụng phương pháp tích cực trong giảng dạy các môn lý luận chính trị ở Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng
Thứ bảy - 01/04/2017 16:45
Hiện nay phương pháp dạy học tích cực đang được hệ thống các trường chính trị rất quan tâm. Đã có nhiều nghiên cứu về cơ sở lý luận cũng như sự cần thiết phải sử dụng phương pháp này, tuy nhiên áp dụng phương pháp tích cực vào thực tiễn dạy học trong mỗi môn học cụ thể vẫn còn là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, trao đổi.
Phương pháp dạy học tích cực giúp giảng viên tạo hứng thú, lôi cuốn học viên tích cực tham gia vào những hoạt động học tập do giảng viên tổ chức, thông qua đó tự khám phá những điều mình chưa biết chứ không phải là thụ động tiếp thu những tri thức đã được sắp đặt sẵn; tạo ra các tình huống để người học tự tìm cách giải quyết. Như vậy, học viên có thể vừa nắm được kiến thức mới, kỹ năng mới và giảng viên không chỉ đơn thuần cung cấp tri thức mà còn hướng dẫn hành động, giúp cho học viên tiếp thu bài giảng thuận lợi, dễ dàng.
Như chúng ta đã biết, các môn lý luận chính trị kiến thức trừu tượng, phong phú, thường được xem là khô khan, khó tiếp thu. Do đó, việc áp dụng Phương pháp dạy học tích cực để nâng cao chất lượng dạy và học tại các trường chính trị là rất cần thiết.
Trong những năm vừa qua, việc vận dụng phương pháp giảng dạy tích cực tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong có nhiều thuận lợi như: Đa số các giảng viên được tập huấn về phương pháp lấy người học làm trung tâm do tổ chức Helvestas tài trợ (năm 2006); tham gia các lớp tập huấn về phương pháp giảng dạy tích cực do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức. Bên cạnh đó, Nhà trường đã tổ chức 02 buổi hội thảo cấp trường là: “Áp dụng phương pháp dạy học tích cực đối với các môn học lý luận chính trị”; “Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng; Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy”. Hiện nay, hầu hết các giảng viên đã áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, thiết kế bài giảng trên các slide, cập nhật thông tin để nâng cao chất lượng bài giảng.
Tuy nhiên, trên thực tế, chất lượng giảng dạy và học tập các môn lý luận chính trị trong chương trình trung cấp lý luận chính trị - hành chính ở Trường Chính trị Hoàng Đình Giong còn chưa cao. Điều này biểu hiện ở không khí giờ học ít sôi nổi, học viên chưa tích cực tham gia xây dựng bài, chưa xây dựng tư duy khoa học trong nhận thức và vận dụng trong thực tiễn cho học viên.
Nguyên nhân của hiện tượng trên là do nhiều yếu tố cả chủ quan và khách quan, trong đó, nguyên nhân cơ bản là ở phương pháp giảng dạy của đội ngũ giảng viên chưa thực sự phù hợp, sử dụng phương pháp mới nhưng chưa thực hiện đầy đủ các bước, chưa thực sự phát huy vai trò tích cực, chủ động của học viên trong quá trình lĩnh hội tri thức. Vì vậy, bài giảng của giảng viên thường khô khan, thiếu hấp dẫn đối với học viên. Nội dung bài giảng ít hướng vào việc giải quyết các vấn đề thực tiễn nên thường nặng tính lý thuyết, thiếu sức sống. Chính vì vậy, vấn đề đặt ra là cần vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy các môn lý luận chính trị nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tại Trường. Để vận dụng có hiệu quả phương pháp dạy học tích cực, các giảng viên cần chú ý một số nội dung sau chủ yếu sau:
Thứ nhất, giảng viên cần chủ động phối hợp với phòng Đào tạo để tìm hiểu sơ lược về đối tượng học viên qua danh sách trích ngang của lớp học. Điều này giúp cho giảng viên chủ động sử dụng các phương pháp và thiết bị dạy học phù hợp để nâng cao chất lượng bài giảng.
Thứ hai, khi soạn giáo án giảng viên cần chuẩn bị hệ thống các câu hỏi (câu hỏi đóng và câu hỏi mở), các tình huống…. phù hợp với từng nội dung của bài giảng.
Thứ ba, giảng viên thiết kế bài giảng trên Powerpoint, lựa chọn các từ khóa, hình ảnh, sơ đồ phù hợp….làm phong phú thêm nội dung, tạo ra sự sinh động trong tiết giảng và gây hứng thú cho học viên, để học viên dễ nhớ, dễ hệ thống được bài học.
Thứ tư, giảng viên chủ động áp dụng phương pháp dạy học tích cực như: xác định mục tiêu bài học, phỏng vấn nhanh, hỏi đáp, nêu ý kiến ghi lên bảng, làm việc nhóm, tình huống, sàng lọc, thuyết trình có hiệu quả, phương pháp đóng vai, phương pháp mời chuyên gia... Giảng viên cần nắm vững ưu, nhược điểm của từng phương pháp dạy học tích cực; nắm vững đối tượng học viên và hoàn cảnh cụ thể của lớp học để vận dụng các phương pháp giảng dạy cho phù hợp. Việc kết hợp các phương pháp giảng dạy tích cực cần phải linh động trong việc sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực để vận dụng một cách linh hoạt và chủ động nhất là đối với những bài giảng kinh tế chính trị. Bên cạnh đó, còn tạo sự hứng thú, kích thích sự tìm tòi, đi sâu nghiên cứu và học tập của học viên, làm cho học viên phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong học tập.
Ví dụ: Ở Bài 3: Những vấn đề cơ bản của phương thức sản xuất (Phần I.1. Những vấn đề cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh).
Câu hỏi 1: Đồng chí hãy cho biết hàng hóa là gì? (sử dụng phương pháp phỏng vấn nhanh)
Câu hỏi 2: Đồng chí hãy cho biết những ưu thế của sản xuất hàng hóa (sử dụng phương pháp ghi ý kiến lên bảng)
Thứ năm, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ hiện đại, sự bùng nổ của công nghệ thông tin, giảng viên cần sử dụng thành thạo vi tính và các phương tiện dạy học hiện đại trực quan, bao gồm: máy vi tính, máy chiếu, radio, ghi âm, video.... Kết hợp với các đồ dùng học tập như: A0, bút dạ, bảng ghim, bảng lật…kích thích sự tìm tòi, đi sâu nghiên cứu và học tập của học viên. Đây là một trong những phương tiện hỗ trợ đắc lực, có hiệu quả cho việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực của giảng viên.
Thứ sáu, cần liên hệ với thực tiễn, gắn liền lý luận với thực tiễn. Để bài giảng sinh động giàu sức thuyết phục, giảng viên cần phải liên hệ với thực tiễn của thế giới, của đất nước, của địa phương và từ đó khái quát làm sáng tỏ về mặt lý luận.
Việc vận phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy các môn lý luận chính trị ở Trường Chính trị Hoàng Đình Giong là một yêu cầu rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Người giảng viên đóng vai trò quan trọng và mang ý nghĩa quyết định. Họ không chỉ là người cung cấp kiến thức mà còn là người hướng dẫn, định hướng tư tưởng, tạo nền tảng, tư tưởng cho học viên. Như vậy, mới thực sự nâng cao chất lượng, hiệu quả của bài giảng.
ThS. Đoàn Thị Vân Thúy
Phó trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Thông tin - Tư liệu





