TỈNH CAO BẰNG PHÁT HUY VÀI TRÒ NGƯỜI CÓ UY TÍN TRONG THỰC HIỆN CÁC HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA Ở CƠ SỞ

     Trong những năm qua, tỉnh Cao Bằng đạt được nhiều kết quả nổi bật trong các hoạt động văn hóa ở cơ sở, đời sống vật chất và tinh thần của bà con nhân dân được cải thiện, chỉ số hạnh phúc ngày càng được nâng cao. Đóng góp vào thành quả chung đó có vai trò của người có uy tín, lực lượng tiên phong, gương mẫu trong các phong trào hoat động văn hóa tại địa phương, là cầu nối vững chắc giữa " ý Đảng" với "lòng dân", là lực lượng nòng cốt tạo nên sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
     Cao Bằng hiện có 1.462 người có uy tín tại các khu dân cư, trong đó có 1.150 Người có uy tín là đảng viên chiếm 78,6%;  có 358 Người có uy tín là bí thư, trưởng xóm chiếm 24,4%; có 1.441 Người có uy tín là đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 98,56%. Thời gian qua, tỉnh Cao Bằng đã chú trọng thực hiện nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về người có uy tín như: Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg, ngày 6/3/2018 của Thủ tướng Chính phủ về "Tiêu chí lựa chọn, công nhận người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số"; Nghị quyết số 10/NQ- CP, ngày 28/01/2022 của Chính phủ về ban hành Chiến lược công tác Dân tộc trong giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2045, đồng thời ban hành một số các văn bản chỉ đạo cụ thể công tác thực hiện chính sách cho người có uy tín trên địa bàn tỉnh như Hướng dẫn số 694/HD-UBND Ngày 26/3/2024 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng về việc thực hiện chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số theo Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 06/3/2018 và Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg ngày 23/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Với những chính sách trên đã góp phần phát huy được vai trò của người có uy tín trong việc vận động bà con nhân dân thực hiện có hiệu quả các hoạt động văn hóa ở cơ sở.
           
     Hoat động văn hóa ở cơ sở hiện nay bao gồm 8 hoạt động chủ yếu như sau: (1) Hoạt động xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở; (2) Hoạt động văn hóa thông tin cơ sở; (3) Hoạt động thư viên; (4) Hoạt động câu lạc bộ; (5) Hoạt động xây dựng nếp sống văn hóa; (6) Hoạt động vui chơi giải trí; (7) Hoạt động xây dựng gia đình văn hóa; (8) Hoạt động thể dục, thể thao. Việc nâng cao hiệu quả các hoạt động văn hóa ở cơ sở là đảm bảo quyền tiếp cận và thụ hưởng về văn hóa cho nhân dân như trong tinh thần của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã khẳng định: "Cần đẩy mạnh các hoạt động văn hóa ở cơ sở nhất là ở những vùng miền khó khăn, đảm bảo sự công bằng trong sáng tạo, thụ hưởng văn hóa. Khắc phục sự chênh lệch về trình độ văn hóa giữa các vùng miền, các giai tầng xã hội, đặc biệt quan tâm đến vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các khu công nghiệp…". Thực hiện có hiệu quả các hoạt động văn hóa ở cơ sở là góp phần làm cho văn hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, là động lực, là sức mạnh nội sinh của sự phát triển, là "sức mạnh mềm" đảm bảo phát triển nhanh và bền vững đất nước.
     Trong thời gian vừa qua, người có uy tín trên địa bàn tỉnh Cao Bằng là tấm gương tiêu biểu cho việc tuyên truyền, vận động bà con nhân dân thực hiện tốt các hoạt động văn hóa ở cơ sở. Với phương châm "mưa dầm thấm lâu", lực lượng người có uy tín tích cực vận động bà con thay đổi các tập tục lạc hậu, thay đổi tư duy, nếp nghĩ cách làm tích cực hơn. Cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương vận động bà con xóa bỏ hủ tục, giữ gìn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, duy trì các nghành nghề thủ công; xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội, ngăn chặn kịp thời việc tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thúc đẩy bình đẳng giới và những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em. Phát huy những giá truyền thống tốt đẹp của địa phương, cùng tham gia xây dựng nếp sống văn minh mới; tích cực phối hợp với các tổ chức cơ sở xây dựng hương ước, quy ước xóm, bản phù hợp theo các chuẩn mực văn hóa, kết hợp hài hòa bản sắc văn hóa dân tộc. Các tấm gương tiêu biểu về người có uy tín tỉnh Cao Bằng đóng góp có hiệu quả  cho các hoạt đông văn hóa tại địa phương, tiêu biểu như ông Chi Viết Hải, người có uy tín tiêu biểu xóm vùng cao Khuổi Khon, xã Kim Cúc (Bảo Lạc), bằng uy tín của mình, ông Hải tuyên truyền, vận động đồng bào Lô Lô đen chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tập trung phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống. Để người dân nghe và làm theo, ông Hải tiên phong hiến 900 m2 đất của gia đình xây dựng nhà văn hóa xóm. Ông đến từng nhà vận động các hộ di dời chuồng gia súc ra khỏi gầm sàn nhà ở, xây dựng homestay thu hút khách du lịch đến với địa phương. Bà Nông Thị Phương, người có uy tín tại xóm Khưa Lốm, xã Sơn Lộ (Bảo Lạc), muốn dân hiểu, dân tin thì bản thân phải làm gương trong các hoạt động, tiên phong đi trước, làm trước, mọi người thấy được hiệu quả sẽ học tập làm theo bằng uy tín của mình, bà tuyên truyền, vận động nhân dân hiến trên 6.000 m2 đất, 155 ngày công lao động làm đường, xây dựng nhà văn hóa; ông Tẩn Dấu Quẩy, xóm Phiêng Pẻn, xã Lý Bôn, huyện Bảo Lâm vận động và hướng dẫn bà con chuyển đổi giống cây trồng, 99% hộ dân xóm Phiêng Pẻn đã trồng hồi đem lại nguồn thu nhập cho gia đình. Ngoài ra, ông Quẩy còn tích cực vận động người dân đóng góp xây dựng nông thôn mới ở địa phươn, vận động 64 hộ dân hiến được 6.700m2 đất và ngày công để xây dựng Trường Tiểu học Phiêng Pẻn và vận động bà con hiến 600m làm đường nội xóm. Tại Hội nghị biểu dương, tôn vinh điển hình tiên tiến là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số toàn quốc năm 2023 tỉnh Cao Bằng có 22 đại biểu người có uy tín được tặng bằng khen, trong đó 01đại biểu Người có uy tín là ông Tẩn Dấu Quẩy nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và 21 người có uy tín nhận Bằng khen của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc.
     Người có uy tín đã góp phần vào thành quả của các hoạt động văn hóa cơ sở của tỉnh Cao Bằng năm 2023 như sau: Tỷ lệ xóm, tổ dân phố đạt chuẩn văn hóa là 1.232/1.462 xóm, đạt 84%; tỷ lệ gia đình đạt chuẩn văn hóa là 112.945/128.977 gia đình, đạt 87%. Các thiết chế văn hóa từng bước được đầu tư, phục vụ đắc lực cho các hoạt động văn hóa của địa phương. 1.462/1.462 quy ước xóm, tổ dân phố được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đạt 100%.  50% xóm, tổ dân phố thành lập đội văn nghệ quần chúng. 100% huyện, thành phố thành lập chi hội bảo tồn dân ca các dân tộc; 85% trở lên số hộ gia đình đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Gia đình văn hóa”’ 55% trở lên xóm, tổ dân phố đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Xóm, tổ dân phố văn hóa”.
     Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy vài trò của người có uy tín trong việc nâng cao các hoạt động văn hóa ở cơ sở còn gặp một số những khó khăn nhất định như chế độ, chính sách đối với người có uy tín còn hạn chế, bất cập; Việc thực hiên các chính sách đối với người có uy tín một số địa phương chưa sâu sát, chưa kịp thời. Người có uy tín chưa được tham gia vào nhiều vào các cuộc hội nghị sơ kết, tổng kết tại cơ sở để kịp thời nắm bắt tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội nói chung và các hoạt động văn hóa ở cơ sở nói riêng; Sự phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội chưa phát huy hết vai trò của người có uy tín trong việc tuyên truyền, vận động bà con tham gia thực hiện có hiệu quả các hoạt động văn hóa tại địa phương…Từ đó đề xuất một số giải pháp trong thời gian tới như sau:
     Một là, nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các tầng lớp nhân dân về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của người có uy tín để phat huy hơn nữa vai trò của người có uy tín trong việc nâng cao các hoat động văn hóa tại địa phương.
     Hai là, thực hiện tốt các chính sách đối với người có uy tín trong cộng đồng, đồng thời chú trọng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả và phát huy tốt nhất trách nhiệm của người có uy tín trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước về các hoạt động văn hóa tại địa phương.
     Ba là, chú trọng công tác bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng cho người có uy tín có cơ hội được tham gia vào các buổi tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về tình hình kinh tế - xã hội của xã và tham gia các buổi họp sơ kết, tổng kết quá trình thực hiện các nhiệm vụ chính trị - xã hội trên địa bàn. Bồi dưỡng cho đội ngũ người có uy tín về các kỹ năng tuyên truyền miệng; ký năng vận động thuyết phục; kỹ năng khai thác và sử dụng tri thức văn hóa bản địa; nắm bắt dư luận quần chúng… để người có uy tín phát huy được vai trò của mình trong các hoat động về văn hóa cơ sở.
     Bốn là, xây dựng đội ngũ người có uy tín, cần quan tâm, ủng hộ xu hướng “trẻ hóa” để tận dụng thế mạnh về sức khỏe, trình độ của người có uy tín  trẻ tuổi, nhằm khắc phục những hạn chế này ở người có uy tín quá cao tuổi. Vì vậy, cần phát hiện những nhân tố trẻ, tích cực, có nhiệt huyết, có sự đổi mới tư duy trong sáng tạo, khả năng dẫn dắt cộng đồng… thông qua hình thức tổ chức thăm dò dư luận để khảo sát, đánh giá mức độ uy tín trong Nhân dân.

     Người có uy tín có vị trí và vai trò rất quan trọng đối với  bà con nhân dân địa phương, là người luôn được bà con nhân dân tôn trọng, tin tưởng, làm theo. Vì vậy, trong  công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục bà con tham gia có hiệu quả các hoạt động văn hóa cở cở sở gắn với việc thực hiện các phong trào "toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" " gia đình văn hóa" "thôn xóm văn hóa"; thành lập câu lạc bộ; tham gia hoạt động văn nghệ, thể thao,,,các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội ở cơ sở,cần phát huy được vai trò, trách nhiệm của người có uy tín, để những người có uy tín trong cộng đồng luôn là lực lượng nòng cốt góp phần tạo nên tinh thần đoàn kết trong nhận thức, trong hành động của người dân để thực tốt các hoạt động văn hóa. Đồng thời, người có uy tín luôn cầu nối củng cố thêm niềm tin của nhân dân với Đảng, chính quyền tại cơ sở.

     TÀI LIỆU THAM KHẢO

                                                                    TS. Hà Huyền Nga
                                                                 Giảng viên Khoa Nhà nước và pháp luật